Raporti i Komisionit Evropian: Shëndetësia në Maqedoninë e Veriut me sfida alarmante, nga ikja e mjekëve te pagesat nga xhepi i qytetarëve

Komisioni Evropian on ka publikuar Raportin e fundit për përparimin e Maqedonisë së Veriut për vitin 2026, ku on ka adresuar kritika të rënda lidhur me gjendjen e alarmantë në sektorin e shëndetësisë publike. Dokumenti zyrtar evidenton dështime të theksuara në disa fusha kyçe, duke përfshirë buxhetin e pamjaftueshëm, shpërndarjen e pabarabartë të shërbimeve, eksodin e bluzave të bardha dhe mungesën e një kontrolli efektiv ndaj konsumimit të duhanit në mjedise të mbyllura. Në të njëjtin dokument nënvizohet se shteti ende nuk ka arritur të miratojë një strategji funksionale për mbrojtjen e konsumatorëve, ndërsa mungon gjithashtu një platformë digjitale e mirëfilltë në internet që do të shërbente për informimin e tyre adekuat. Këto mangësi reflektojnë një ngecje të vazhdueshme në përmbushjen e standardeve evropiane. Problemet strukturore në shëndetësi vazhdojnë të përbëjnë një barrë të rëndë për qytetarët, të cilët detyrohen të mbulojnë deri në 42 përqind të shpenzimeve mjekësore nga fondet e tyre personale. Kjo dukuri përbën një pengesë madhore për të garantuar qasje të barabartë në mbrojtjen shëndetërore, një shqetësim ky i ngritur posaçërisht në Kapitullin 28 të Raportit, i cili i dedikohet mbrojtjes së konsumatorëve dhe shëndetit publik. Sipas vlerësimeve të Komisionit Evropian, pavarësisht rritjes modeste të fondeve për shëndetësinë publike gjatë vitit 2025, niveli i financimit mbetet jashtëzakonisht larg mesatares së Bashkimit Evropian. “Mbrojtja shëndetësore universale sigurohet pa pagesë përmes shëndetësisë primare, por pacientët duhet të paguajnë për shërbime të caktuara spitalore, kontrolle specialistike dhe barna. Komisioni Evropian vlerëson se shtrirja dhe disponueshmëria e shërbimeve shëndetësore, sidomos atyre specialistike, si dhe shpërndarja e tyre gjeografike, janë joadekuate. Problem shtesë paraqet mungesa e kuadrit mjekësor, me ç’rast numri i infermiereve në 100.000 banorë mbetet nën mesataren evropiane“, thuhet në Raport. Një tjetër plagë e hapur mbetet largimi i vazhdueshëm i profesionistëve shëndetësorë drejt sektorit privat ose jashtë kufijve të vendit. Brukseli tërheq vërejtjen se mbështetja e tepruar e sistemit te pagesat direkte nga xhepi i qytetarëve dhe sigurimet vullnetare vetëm sa i shton pabarazitë ekzistuese në marrjen e shërbimeve mjekësore. Në raport theksohen me shqetësim të veçantë të dhënat alarmante që lidhen me sëmundjet maligne. Komisioni Evropian vëren një rritje të vazhdueshme të rasteve të reja me kancer dhe të shkallës së vdekshmërisë gjatë vitit të kaluar. Pavarësisht se vendi organizon fushata skriningu për zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit dhe atij të zorrës së trashë, testi për HPV ende nuk është përfshirë në programet e parandalimit të kancerit të qafës së mitrës. Ekzekutivi evropian bën thirrje për fushata më të gjera vetëdijsimi dhe për përfshirjen e një numri më të madh të qytetarëve në kontrollet preventive. Po ashtu, kufizimet buxhetore dhe mungesa e stafeve mjekësore ndikojnë drejtpërdrejt dhe negativisht në politikat shtetërore për përkujdesjen ndaj shëndetit mendor të fëmijëve dhe adoleshentëve. Në anën tjetër, Maqedonia e Veriut vijon të implementojë programe vjetore që synojnë parandalimin e sëmundjeve kardiovaskulare, të cilat përfshijnë kapjen e hershme të faktorëve të rrezikut, vizitat preventive në kujdesin shëndetësor primar, edukimin shëndetësor dhe ngritjen e cilësisë së diagnostikimit e trajtimit. Sa i përket kontrollit të duhanit, raporti thekson se ligji vazhdon të mos zbatohet dhe konsumi i duhanit në hapësira të mbyllura mbetet i pandëshkuar. Edhe pse shteti paralajmërohet të miratojë një ligj të ri për t'u harmonizuar me direktivat evropiane për produktet e duhanit, zbatimi i tij në praktikë do të jetë një sfidë mjaft e vështirë. “Pirja e duhanit vazhdon të tolerohet dhe të kalojë pa sankcione në hapësira të mbyllura, përfshirë këtu edhe në institucione publike, institucione të caktuara shëndetësore dhe restorante“, përfundon dokumenti i KE-së.