Raporti i BE-së për Shqipërinë: Alarmi për sigurinë ushqimore, mangësitë te AKU, pesticidet dhe laboratorët

Komisioni Europian ka shprehur shqetësim serioz lidhur me gjendjen e sigurisë ushqimore në Shqipëri, duke vënë në dukje të meta të theksuara në punën e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU), procedurat e kontrollit të ushqimeve, mbikëqyrjen e pesticideve, si dhe në infrastrukturën laboratorike. Në të njëjtën kohë, Brukseli bën thirrje për marrjen e masave më të rrepta me qëllim parandalimin e dukurisë së korrupsionit gjatë procedurave të inspektimit dhe të certifikimit. Sipas Raportit për Shqipërinë të vitit 2026, konkretisht në kapitullin 12 që i kushtohet sigurisë ushqimore, politikave veterinare dhe atyre fitosanitare, Komisioni Europian nënvizon se kuadri ligjor i vendit tonë paraqitet vetëm pjesërisht i përafruar me normat e Bashkimit Europian. “Për sigurinë e përgjithshme ushqimore, kuadri ligjor mbetet pjesërisht i përafruar me Rregulloren e Përgjithshme të BE-së për Ushqimin. Ligji për Kontrollet Zyrtare u miratua në qershor 2026”, citohet në dokumentin zyrtar. Një nga nyjat më problematike mbetet mënyra e funksionimit të Autoritetit Kombëtar të Ushqimit. Institucioni europian kërkon ndërmarrjen e reformave të thella strukturore, të cilat përfshijnë shkrirjen e AKU-së me Autoritetin Kombëtar të Veterinarisë dhe Mbrojtjes së Bimëve, si dhe ndarjen më të prerë të përgjegjësive të inspektimit. “Reformat institucionale janë të nevojshme, veçanërisht për bashkimin e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU) me Autoritetin Kombëtar të Veterinarisë dhe Mbrojtjes së Bimëve. Për më tepër, ndarja e detyrave të inspektimit ndërmjet AKU-së dhe Inspektoratit të Përgjithshëm duhet të bëhet më e qartë. Nevojiten përpjekje të mëtejshme për statistikat e inspektimeve, administrimin e të dhënave dhe transparencën”, thekson Komisioni Europian. Po ashtu, raporti kërkon zbathjen mëeficente të legjislacionit për kontrollet zyrtare, duke garantuar njëkohësisht mbështetje të mjaftueshme financiare dhe administrative. Kritika janë drejtuar edhe ndaj rrjetit të laboratorëve përgjegjës për testimin e ushqimeve, të cilët ende nuk plotësojnë kriteret e kërkuara nga Bashkimi Europian. “Laboratorët zyrtarë ende nuk janë përcaktuar në përputhje me parimet e rregullores për kontrollet zyrtare. Për rrjetin e laboratorëve zyrtarë, ende duhet të vendosen metoda të validuara të analizimit paraprak, për të garantuar besueshmërinë e rezultateve për speciet dhe produktet përkatëse. Nevojiten përpjekje të mëtejshme për zhvillimin e kapaciteteve, akreditimin dhe validimin e metodave”, shtohet në raport. Ekzekutivi europian këmbëngul në shtrëngimin e kontrolleve në pikat kufitare, të cilat do të duhet të harmonizohen plotësisht me standardet e BE-së në momentin e anëtarësimit. Një tjetër sfidë madhore mbetet prania e mbetjeve të pesticideve në artikujt ushqimorë dhe reagimi institucional ndaj mallrave që nuk respektojnë parametrat e lejuar. “Për mbetjet e pesticideve, Shqipëria duhet ende të përmirësojë zbatimin e masave të marra në rastet e mospërputhshmërisë dhe të rrisë transparencën”, vë në pah raporti. Dokumenti kërkon gjithashtu ngritjen e një programi mbarëkombëtar të dedikuar për rritjen e cilësisë së qumështit, ndërsa thekson mungesën e çfarëdo lloj progresi sa i përket rregullave të posaçme për ushqimin e gjësë së gjallë. “Shqipëria duhet të zhvillojë një program kombëtar për përmirësimin e cilësisë së qumështit. Nuk është raportuar përparim për rregullat specifike për ushqimin e kafshëve dhe mbetet ende shumë punë për t’u bërë”, përfundon vlerësimi. Në përmbyllje, të meta serioze identifikohen edhe në blegtori, kryesisht në aspektin e gjurmimit të gjallesave, kontrollit të sëmundjeve dhe fuqizimit të laboratorëve specifikë.