Faturë miliardëshe për Evropën dhe rreziku i zgjatjes së konfliktit: Si po e trondit Ngushtica e Hormuzit tregun global të energjisë

Përplasjet e vazhdueshme ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit në Ngushticën e Hormuzit po shkaktojnë tronditje të forta në tregjet ndërkombëtare të energjisë dhe të transportit detar. Ky korridor kyç gjeopolitik jo vetëm që ka rritur ndjeshëm shpenzimet për blerjen e gazit natyror të lëngshëm (LNG) dhe tarifat e cisternave, por ka shtuar edhe nivelet e pasigurisë për lundrimin e tregtarëve në zonë. Të dhënat nga kompania kërkimore Rystad Energy tregojnë se gjatë vitit 2026, barrës financiare për importet evropiane të LNG-së do t'i shtohen të paktën 12 miliardë dollarë. Në shkallë globale, shpenzimet për këtë karburant parashikohet të ngjiten nga 217.8 miliardë dollarë — sa ishin parashikuar para shpërthimit të konfliktit — në të paktën 256.3 miliardë dollarë, pavarësisht faktit se vëllimet e importuara pritet të bien me 60.7 milionë tonë. Këto parashikime të Rystad Energy mbështeten te skenari ku dërgesat e LNG-së nga Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe do të mbyllen prej muajit mars e deri në mbyllje të vitit, si pasojë e sulmeve të njëpasnjëshme ndaj anijeve tregtare në rajon. Pavarësisht rënies së kërkesës së saj me 24 milionë tonë, Evropa mbetet rajoni që do të përballet me rritjen më të lartë të kostove, e cila llogaritet në të paktën 18%. Nga gjithsej 24.7 milionë tonë LNG që Katari kishte planifikuar t'i dërgonte në tregun evropian para nisjes së armiqësive, rreth 20.6 milionë tonë rrezikojnë të mos mbërrijnë kurrë në destinacion. Evropa më e ekspozuar ndaj luhatjeve të çmimeve Në qendër të kësaj ndjeshmërie të lartë të Evropës ndaj krizës qëndron varësia e theksuar nga tregu spot, përmes të cilit sigurohet rreth 65% e importeve të saj të gazit të lëngshëm. Analizat e Rystad Energy dëshmojnë se çmimi mesatar i këtij karburanti në kontinentin e vjetër është rritur me 47%, ndërkohë që në Azinë Lindore zgjerimi i kostove totale të importit është ndalur në 9.7%. Kjo hije dallimi shpjegohet me arkitekturën e kontratave të furnizimit. Në Azinë Lindore, 82% e marrëveshjeve afatgjata të LNG-së janë të lidhura ngushtë me çmimet e naftës, çka zbut ndjeshëm ndikimin e drejtpërdrejtë nga luhatjet e vrullshme të tregut spot. Christoph Halser, ekspert i lartë për gazin natyror dhe LNG-në pranë Rystad Energy, nënvizon se kjo krizë ka nxjerrë në pah një brishtësi alarmante të sigurisë energjetike: diversifikimi i mekanizmave të çmimeve nuk sjell domosdoshmërisht garanci për disponueshmërinë fizike të furnizimeve. Sipas tij, blerësit duhet të llogarisin me kujdes jo vetëm rrezikun e çmimeve në rritje, por edhe sigurinë e korsive detare dhe kapacitetin për të zëvendësuar sasitë e humbura. Poten paralajmëron për një konflikt që mund të zgjasë me vite Në të njëjtën linjë, agjencia e ndërmjetësimit të transportit detar Poten & Partners, përmes një studimi të titulluar “As Paqe, As Luftë”, hedh dritë mbi skenarin që përplasja mes SHBA-së dhe Iranit të zgjerohet për vite me radhë, pa ndonjë zgjidhje të qëndrueshme diplomatike. Pavarësisht se nuk mungojnë shpresat për arritjen e një akordi brenda tre deri në gjashtë muajve të ardhshëm, kompania ngre alarmin se ngërçi aktual mund të vazhdojë, duke sjellë sulme periodike ndaj anijeve, sanksione të pandryshuara dhe bisedime që dështojnë të prodhojnë një marrëveshje gjithëpërfshirëse. Në raport theksohet gjithashtu se bllokada detare e vendosur nga SHBA-ja ndaj porteve iraniane ka paralizuar eksportet e naftës bruto të Teheranit, duke shkurrur një nga hyrjet kryesore të valutës për vendin. Poten vëren ndër të tjera se autoritetet iraniane duket se kanë harxhuar rezervat e naftës që mbanin në magazinat lundruese në Azi, kryesisht përgjatë brigjeve të Malajzisë.