Përshkallëzohet konkurrenca globale e armatimit: Uashingtoni, Pekini dhe Moska në luftë për epërsi hipersonike

Kontrata e fundit prej 694 milionë dollarësh e lidhur mes Forcave Ajrore të Shteteve të Bashkuara dhe gjigandit të mbrojtjes Lockheed Martin për ndërtimin e një rakete të re hipersonike dëshmon se rivaliteti ushtarak ndërmjet Uashingtonit, Pekinit dhe Moskës ka hyrë në një fazë edhe më intensive. Sistemet hipersonike përfaqësojnë armatime që fluturojnë me shpejtësi që tejkalojnë pesëfishin e shpejtësisë së zërit – afërsisht 6.100 kilometra në orë – ndërkohë që zoterojnë gjithashtu aftësinë për të ekzekutuar lëvizje të ndërlikuara manovrimi brenda hapësirës atmosferike të Tokës. “Ajo që i bën veçanërisht sfiduese disa prej armëve të reja hipersonike është kombinimi i shpejtësisë, manovrueshmërisë dhe trajektores së fluturimit. Kjo mund ta vështirësojë zbulimin, gjurmimin e vazhdueshëm dhe parashikimin e vendit ku ndodhet arma në kohën e interceptimit”, thekson Eva Sula, hulumtuese e lartë për mbrojtjen dhe sigurinë në Qendrën Baltike për Siguri Ndërkombëtare (BISC), me seli në Londër. Përfaqësuesit e Lockheed Martin pohuan se shkalla e lartë e gatishmërisë për prodhim e raketës ARRË e shndërron atë në një element jetik për strukturën ushtarake, duke krijuar një mundësi vendimtare për t'iu kundërvënë rreziqeve në terren. Kina dhe Rusia, të cilat që nga nisja e vitit 2022 mbajnë të lidhur një “partneritet pa kufij”, përbëjnë rreziqet parësore. Kina kryeson me arsenalin më të madh global të kësaj kategorie falë linjave të prodhimit masiv, ndërsa Moska ka avancuar më tepër në aspektin e përdorimit praktik, duke i provuar këto armë në kushte luftarake përgjatë ndërhyrjes së gjerë ushtarake në Ukrainë. Ekspertët parashikojnë se, nëse e ecja e tanishme e prodhimit vijon, deri në vitin 2035 fuqia e kombinuar e Kinës dhe Rusisë do të kapë shifrën e 5.000 armëve hipersonike, ku pjesën dërrmuese prej 4.000 copësh do ta zotërojë shteti kinez. “Ky është vetëm një element i mozaikut, ndërsa SHBA-ja po përpiqet t’i rrisë me shpejtësi kapacitetet e saj hipersonike, si në aspektin mbrojtës, ashtu edhe në atë sulmues”, deklaroi Grant Newsham, hulumtues i lartë në Qendrën për Politika të Sigurisë në Uashington dhe kolonel në pension i Trupave të Marinës Amerikane. Sipas tij, Shtetet e Bashkuara po shënojnë hapa përpara me ritme mjaft të larta, sidomos në fushën e aftësive sulmuese që përfshijnë armata të ndryshme të forcave të armatosura. Për të ngushtuar diferencën e krijuar ndaj dy rivalëve kryesorë, Pentagoni ka ndarë një fond prej 37.9 miliardë dollarësh dedikuar programeve hipersonike përgjatë viteve fiskale 2027–2031. Në këtë buxhet përfshihen 10.1 miliardë dollarë për ushtrinë tokësore për dislokimin e 4.500 armëve me rreze mesatare, 2.1 miliardë dollarë për marinën për blerjen e 59 njësive, si dhe fonde të konsiderueshme për Forcat Ajrore në funksion të pajisjes me modelet ARRË dhe HACM. Pekini gëzon epërsi në këtë garë për shkak të zhvillimit të hershëm dhe vendosjes së shpejtë të këtyre teknologjive në terren. Që në vitin 2020, Kina bëri histori duke vënë në funksion sistemin e parë operacional hipersonik në botë, i cili mbështetet te raketa balistike me rreze të mesme veprimi DF-17 dhe mjeti rrëshqitës hipersonik DF-ZF (HGV). Zhvillimi i armatimeve konvencionale nga Kina, të cilat nuk ishin peng i kufizimeve të traktateve historike të kontrollit të armëve si marrëveshja INF e vitit 1987 ndërmjet SHBA-së dhe Bashkimit Sovjetik, i siguroi asaj një avantazh të dukshëm në ndërtimin e raketave balistike të mesme.