Mergata feston traditën: Edicioni i 34-të i Festivalit Shqiptar bashkon bashkatdhetarët në New York

Më 1 nëntor 2026, skena e Qendrës së Arteve Performuese të Universitetit Shtetëror të New York-ut, në Purchase (SUNY Purchase Performing Arts Center), e vendosur në adresën 735 Anderson Hill Road, Purchase, New York 10577, u shndërrua në epiqendrën e kulturës kuqezi duke mikpritur Festivalin e 34-t Shqiptar. Ky organizim përbën një ndër ngjarjet kulturore më jetëgjata dhe më të rëndësishme për diasporën shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Për më shumë se tri dekada, kjo ngjarje ka shërbyer si strehë bashkimi për bashkatdhetarë nga të gjitha trevat, duke u shndërruar në simbol të gjallë të përkushtimit ndaj gjuhës, historisë, traditave dhe identitetit tonë kombëtar. Kisha Katolike Shqiptare mbart një histori të pasur kontributi në shërbim të fesë dhe atdheut. Përgjatë epokave, institucionet fetare dhe kleri ynë kanë mbajtur gjallë arsimin, gjuhën dhe vetëdijen kombëtare. Ky mision lulëzoi gjithashtu në mërgatën amerikane, ku nevoja për ruajtjen e lidhjeve me rrënjët dhe bashkimin e komunitetit të shpërndarë në një kontinent të largët mori peshë jetike. Nga kjo aspiratë lindi nisma për të themeluar një festival mbarëshqiptar. Duke parë domosdoshmërinë e një hapësire ku mërgimtarët të afroheshin dhe të ruanin trashëgiminë e tyre, meshtarët ndërmorën hapin e rëndësishëm përtej çdo ndarjeje krahinore apo fetare. Nismëtarë të këtij rrugëtimi ishin meshtari i shquar Rrok Miredita, Dom Pjetër Popaj, Këshilli i Kishës i kryesuar në atë kohë nga Tonin Mirakaj, si dhe bashkëpunëtorë të tjerë të përkushtuar të komunitetit kishtar, të cilët hodhën themelet e një traditë të paharrueshme. Kështu, datë 20 tetor 1991 shënoi një kthesë historike kur në Lehman Center for the Performing Arts, në Bronx të New York-ut, u ngrit sipari i edicionit të parë të Festivalit Shqiptar. Qëllimi ishte i qartë: të bëjë bashkë shqiptarët e shpërndarë nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Ulqini, Plava e Gucia, Tuzi, Malësia e Madhe, Maqedonia e Veriut dhe mbarë trojet shqiptare, duke i dhënë secilit ndjesinë e përkatësisë në një familje të vetme të madhe kombëtare. Nën udhëheqjen e palodhur të organizatorëve dhe angazhimin e veçantë të Dom Pjetër Popajt e Këshillit të Kishës, kjo ngjarje u shndërrua në një institucion të vërtetë kulturor në SHBA. Vlera e këtij festivali nuk matet thjesht me shifrat e pjesëmarrjes, por me mesazhin e fuqishëm se dallimet krahinore apo fetare zbehen përballë dashurisë së përbashkët për gjuhën, historinë dhe atdheun. Edicioni i 34-të konfirmoi sërish këtë frymë vëllazërie dhe uniteti. Salla u mbush me praninë e mijëra bashkatdhetarëve, duke përfshirë burra, gra, të rinj, fëmijë dhe familje të tëra që festuan së bashku trashëgiminë e tyre.