Përballja me të kaluarën: Deputetët shqiptarë kërkojnë nga Kuvendi i Malit të Zi njohjen zyrtare të Masakrës së Tivarit

Deputetët shqiptarë kanë ndërmarrë një hap historik dhe politik duke dorëzuar në Kuvendin e Malit të Zi Propozim-Rezolutën zyrtare për Masakrën e Tivarit dhe krimet e tjera të kryera ndaj shqiptarëve. Kjo nismë e rëndësishme synon të kthejë vëmendjen e shtetit malazez te një nga periudhat më të dhimbshme dhe të heshtura të historisë shqiptare në rajon. Përveç peshës parlamentare, dokumenti adreson një plagë të lënë pas dore për dekada të tëra për shkak të mungesës së një qëndrimi të prerë institucional. Qëllimi kryesor mbetet zbardhja e plotë e krimeve, rehabilitimi moral i viktimave dhe vendosja e drejtësisë historike. Projekt-rezoluta u protokollua zyrtarisht më 30 tetor 2026, e regjistruar me numrin 00-71/26-8, pasi u firmos nga katër ligjvënësit shqiptarë qëfaqësues në parlament: Nikollë Camaj, Artan Çobi, Ilir Çapuni dhe Mehmet Zenka. Dokumenti i është përcjellë kryetarit të Kuvendit, Andrija Mandić, me kërkesën e qartë për t'u futur në agjendën e shqyrtimit parlamentar. Lajmi është bërë i ditur nga nënkryetari i Kuvendit, Nikollë Camaj, i cili ka theksuar se kjo përpjekje i kalon kufijtë e ngushtë partiakë. Sipas tij, bëhet fjalë për një mision madhor të kujtesës kolektive, ruajtjes së dinjitetit njerëzor dhe marrjes së përgjegjësisë institucionale ndaj së kaluarës. Nisma është pasqyruar gjerësisht edhe në opinionin publik e mediat malazeze, si një përfaqësim i bashkuar i Forumit Shqiptar, Aleancës Shqiptare dhe Unionit Demokratik të Shqiptarëve. Për të kuptuar peshën e këtij dokumenti, duhet kthyer koha pas te ngjarjet tronditëse që shënuan fundin e Luftës së Dytë Botërore. Më 1 prill 1945, Tivari u bë skena e njërës prej masakrave më barbare në historinë e shekullit njëzet kundër popullsisë shqiptare. Viktimat ishin kryesisht djem dhe burra nga Kosova, të cilët u mobilizuan dhunshëm nga strukturat ushtarake jugosllave për t'u dërguar drejt frontit të Adriatikut kundër forcave gjermane. Ky mobilizim i detyruar kishte nisur në mars të vitit 1945, ku kolonat e rekrutëve u detyruan të marshonin në këmbë për qindra kilometra, në kushte çnjerëzore, pa bukë, të pambrojtur dhe të përcjellë nga njësitë ushtarake. Gjatë këtij rrugëtimi të mundimshëm pati dhunë sistematike, keqtrajtime dhe humbje të shumta jetësh. Tragjedia e pashoq arriti kulmin në qytetin e Tivarit, ku qindra shqiptarë u ekzekutuan mizorisht, veçanërisht brenda oborrit dhe mjediseve të Monopolit të Duhanit, hapësirë kjo që tashmë është shndërruar në simbolin tragjik të kësaj masakre. Dëshmitë e të mbijetuarve dhe dokumentet arkivore kanë shërbyer ndër vite për të hedhur dritë mbi përmasat e këtij gjakderdhjeje. Megjithatë, një nga sfidat më të mëdha që vazhdon të mbetet e hapur lidhet me përcaktimin e saktë të numrit të viktimave. Burimet historike, dokumentet ushtarake të kohës dhe dëshmitë e ndryshme japin shifra që ndryshojnë, duke bërë që hulumtimet dhe debatet të vazhdojnë edhe sot e kësaj dite.