Skandal në Shkup: Për herë të parë pas tri dekadash, asnjë kadet shqiptar në Akademinë Ushtarake

SHKUP – Për herë të parë që nga themelimi i saj në vitin 1995, Akademia Ushtarake "Gjeneral Mihailo Apostollski" në Shkup e ka nisur vitin akademik pa pranuar asnjë kadet të vetëm nga radhët e komunitetit shqiptar. Ky zhvillim ka shkaktuar një përplasje të fortë politike mes Bashkimit Demokratik për Integrim (BDI) dhe koalicionit qeveritar VLEN, ndërkohë që Ministria e Mbrojtjes ka konfirmuar zyrtarisht shifrat, duke ia faturuar mungesën e pranimit mungesës së interesimit dhe aplikimeve. Sipas shifrave zyrtare të bëra publike nga institucioni i mbrojtjes, në thirrjen e fundit për përzgjedhjen e 29 kadetëve të rinj u regjistruan gjithsej 99 aplikantë, prej të cilëve vetëm 46 arritën të plotësonin kriteret e parapara. Nga totali i të interesuarve, 95 ishin me përkatësi etnike maqedonase, dy u deklaruan si shqiptarë, një si rom dhe një tjetër i përkiste komunitetit vlleh. Nga dy kandidatët shqiptarë, njëri u tëhëq vullnetarisht nga procesi, ndërsa i dyti u rendit në vendin e 43-të, duke mbetur larg vijës së kuotave të përcaktuara për pranim. Ministria e Mbrojtjes nënvizoi se thirrja publike u shpërnda në mënyrë transparente përmes dy gazetave ditore në gjuhën maqedonase dhe shqipe, në portalin zyrtar të institucionit, si dhe në rrjetet sociale. Nga radhët e opozitës, Bashkimi Demokratik për Integrim reagoi ashpër, duke e zhvendosur përgjegjësinë te koalicionit VLEN si përfaqësues i shqiptarëve në kabinetin qeveritar të udhëhequr nga Hristijan Mickoski. Sipas BDI-së, ky dështim përbën një goditje të rëndë ndaj frymës së Marrëveshjes Kornizë të Ohrit, minimizon parimin e përfaqësimit proporcional dhe ngre dilema serioze për ekuilibrat ndëretnikë në vend. Partia e udhëhequr nga Ali Ahmeti kërkoi llogari publike nga VLEN-i për dështimin e premtimeve të tyre, duke theksuar se përfaqësimi i drejtë është një e drejtë themelore dhe jo një favor. Reagimi i Ministrisë së Mbrojtjes nuk vonoi, duke i cilësuar pretendimet e BDI-së si populiste dhe të pabazuara në realitet. Përfaqësuesit e dikasterit të mbrojtjes paralajmëruan se retorika e tillë politike mund të nxisë tensione ndëretnike, në vend që të trajtojë faktet me realizëm. Sipas tyre, që përfaqësimi të jetë i zbatueshëm në praktikë, qytetarët duhet fillimisht të shprehin vullnetin përmes aplikimit masiv. Njëkohësisht, Ministria riafirmoi qëndrimin se procesi i përzgjedhjes në Armatë do të vazhdojë të udhëhiqet nga kriteri i meritokracisë, duke zgjedhur gjithmonë më të mirët. Nga ana tjetër, zëvendësministri i Mbrojtjes nga radhët e VLEN-it, Admir Shabani, iu kundërpërgjigj BDI-së përmes një postimi në rrjetet sociale, duke i kujtuar se kjo e fundit nuk ka asnjë moral politik për të folur për këtë çështje. Shabani u shpreh se edhe gjatë kohës kur BDI-ja ushtronte pushtetin, përfshirë periudhën kur Talat Xhaferi mbante postin e ministrit të Mbrojtjes apo kryetarit të Kuvendit, numri i aplikantëve shqiptarë ka qenë po aq minimal. "Këtë realitet e kemi trashëguar nga ju", u shpreh ai, duke shtuar se vazhdimisht u ka bërë thirrje të rinjve që t'i basojnë karrierat e tyre në strukturat ushtarake. Çështja e përfaqësimit adekuat të komuniteteve në institucionet e sigurisë mbetet një nga gurët e themelit të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit të vitit 2001, e cila i dha fund konfliktit të armatosur. Ndërkohë që Maqedonia e Veriut shënoi 25-vjetorin e marrëveshjes dhe popullsia shqiptare përbën afro 25 për qind të demografisë sipas regjistrimit të vitit 2021, ky rast i fundit ka riaktualizuar debatin e gjerë se përse të rinjtë shqiptarë vazhdojnë të shfaqin hezitim për t'iu bashkuar radhëve të ushtrisë.