Koha e pjekurisë institucionale: Pse Kosova duhet t'i japë fund varësisë nga drejtësia e jashtme

Gjykata Speciale me seli në Hagë duhet të përmbyllë misionin e saj, ndërkohë që shteti i Kosovës është koha të dëshmojë se posedon vullnetin e plotë, kapacitetet e duhura dhe guximin institucional për të administruar drejtësinë brenda kufijve të vet. Kjo temë jetike nuk duhet kurrsesi të bëhet pjesë e paragjykimeve politike, ngarkesave emocionale apo leximeve që tentojnë të prejudikojnë përgjegjësinë penale të kujtdo qoftë. Përkatësisht, ajo kërkon të trajtohet ekskluzivisht si një sfidë e llogaridhënies shtetërore, e mbarëvajtjes së sistemit të drejtësisë dhe e maturimit institucional të Republikës sonë. Perspektiva jonë mbetet e qartë: Kosova nuk mund të mbetet përgjithmonë e kushtëzuar nga një mekanizëm ndërkombëtar gjyqësor jashtë territorit të saj. Me përfundimin e mandatit të Speciales, institucionet vendase duhet domosdoshmërisht të ndërtojnë premisat që proceset më të ndjeshme dhe të një rrezikshmërie të lartë të zhvillohen nga organet tona të drejtësisë. Një hap i tillë nuk nënkupton në asnjë mënyrë ikje nga përgjegjësia, amnisti për krimet apo mbrojtje ad-hoc të individëve. Përkundrazi, kjo dëshmon se ligji është i barabartë për të gjithë dhe se çdo akuzë individuale duhet të marrë epilog përmes një gjykimi të drejtë, të pavarur dhe plotësisht të paanshëm. Për ta shndërruar këtë vizion në realitet, fjalët e mira nuk mjaftojnë. Nevojitet dëshmi e prekshme se sistemi ynë ka gjyqtarë me integritet të lartë dhe profesionalizëm të pakompromis, prokurorë të pavarur, një policí moderne që vepron pa anësi, skema efikase për mbrojtjen e dëshmitarëve, si dhe infrastrukturë bashkëkohore për çështjet më të ndërlikuara. Natyra e rëndë e rasteve, si dhe ndjeshmëria e tyre politike apo sociale, nuk guxojnë kurrë të shërbejnë si alibi për t'i ikur përgjegjësisë institucionale. Pikërisht në sfidat më të vështira matet forca dhe pavarësia e mirëfilltë e shtetit të së drejtës. Ky mision i takon si pushteteve në vend, ashtu edhe mbarë shoqërisë sonë. Qytetarët e Kosovës meritojnë dhe duhet të kërkojnë struktura të fuqishme, të besueshme dhe të zonja për të siguruar drejtësi të barabartë për secilin, pa asnjë dallim. Sigurisht, shuarja e Dhomave të Specializuara dhe kalimi i kompetencave te autoritetet vendore kërkojnë një trajtim tejet serioz kushtetues e ligjor, në përputhje të plotë me angazhimet ndërkombëtare të vendit. Kosova nuk kërkon trajtim preferencial apo shmangie nga standardet e drejtësisë, por kërkon mekanizma që zbatojnë ligjin me të njëjtin metër për secilin qytetar. Vendi ynë duhet të dëshmojë se ka guximin dhe kapacitetin për të vënë drejtësi për çështjet më madhore në vatrën e vet. Drejtësia duhet të jetë atribut dhe autoritet i institucioneve tona, ndërsa Kosova duhet të jetë vendi ku ajo ushtrohet lirisht.