Alarmi i ekspertëve: Viti 2026 rrezikon të thyejë përfundimisht kufirin kritik të ngrohjes globale

Planetja sapo ka lënë pas muajin tetor më të nxehtë në histori, ndërkohë që shanset janë pothuajse të sigurta se viti 2026 do të regjistrohet si viti i dytë kalendarik – pas 2024-ës – që kapërcen pragun prej 1,5 gradë Celsius mbi mesataret e epokës para-industriale. Ky shqetësim është bërë i ditur këtë të martë nga shërbimi evropian për monitorimin e klimës, Copernicus. Në raportin e tij zyrtar, institucioni Copernicus ka saktësuar se tetori i vitit 2026 ka shënuar rekordin global si më i nxehti i regjistruar ndonjëherë, ku temperatura mesatare e ajrit në sipërfaqen e Tokës ka qenë 1,75 gradë Celsius më e lartë se nivelet para-industriale. Të dhënat e fundit tregojnë se ky është muaji i tretë radhazi që pozicionohet mbi kufirin prej 1,5 gradë Celsius, tendencë kjo që po nxithet edhe nga intensifikimi i fenomeneve klimatike si El Nino në oqeanin Paqësor. Njëkohësisht, mesatarja e periudhës katërjavore nga 2023 deri në 2026 pritet të kapërcejë gjithashtu këtë limit të ndjeshëm. Sipas Marrëveshjes historike të Parisit të arritur në vitin 2015, shtetet nënshkruese u zotuan të bëjnë përpjekje maksimale për ta frenuar ngrohjen globale në kufirin e 1,5 gradë Celsius mbi mesataren para-industriale. Megjithatë, ekspertët kujtojnë se ky synim lidhet me një periudhë matjeje afatgjatë, çka do të thotë se tejkalimi i këtij niveli gjatë një viti të vetëm nuk përbën ende një shkelje zyrtare të vetë marrëveshjes. Pavarësisht kësaj, komuniteti shkencor vijon të paralajmërojë se çdo kalim i kufirit prej 1,5 gradë Celsius shton në mënyrë drastike rrezikun e shfaqjes së valëve shkatërruese të të nxehtit, periudhave të gjata të thatësirës, përmbytjeve ekstreme dhe pasojave të tjera të rënda mjedisore. Sipas parashikimeve të agjencisë Copernicus, 2026-ta ka gjasa të konsiderueshme të pozicionohet si viti i dytë më i nxehtë i shënuar ndonjëherë, duke mbajtur një mundësi prej rreth 20 për qind për të barazuar apo edhe për të lënë pas vitin 2024, i cili aktualisht mban rekordin absolut si viti më i ngrohtë në planet. Në të njëjtën linjë, temperatura mesatare e sipërfaqes detare jashtë zonave polare ka kapur shifrën e 20,95 gradë Celsius gjatë muajit tetor, duke lënë pas rekordin e mëparshëm për këtë muaj që ishte regjistruar në vitin 2023.