Kandiq: Serbia po zëvendëson vendimet gjyqësore me 'të vërtetën e popullit'

Natasha Kandiq, themeluesja e Fondit për të Drejtën Humanitare (FDH), ka adresuar një kritikë të ashpër ndaj qasjes së Serbisë zyrtare karshi krimeve të luftës. Ajo vë në dukje se faktet e vërtetuara në gjykatat ndërkombëtare po injorohen qëllimisht, duke u zëvendësuar nga një narrativë e fabrikuar, të cilën ajo e quan “e vërteta e popullit”. Reagimi i Kandiqit erdhi pas deklaratës së ambasadorit të Bashkimit Evropian në Serbi, Andreas von Beckerath, i cili nënvizoi se glorifikimi i kriminelëve të dënuar të luftës është në kundërshtim të plotë me vlerat evropiane. Megjithatë, aktivistja e njohur vlerëson se ky mesazh mbetet i mangët nëse nuk adreson drejtpërdrejt praktikën e heshtjes ndaj provave gjyqësore. Sipas Kandiqit, ky shtrembërim i realitetit është veçanërisht shqetësues kur bëhet fjalë për gjenocidin në Srebrenicë dhe krimet e kryera në Kosovë. Ajo insiston se përballja e sinqertë me të kaluarën nuk mund të ndodhë përderisa faktet e dokumentuara me prova të pakontestueshme injorohen nga autoritetet. Fondi për të Drejtën Humanitare mban bazën më të gjerë të të dhënave për humbjet njerëzore në Kosovë, e cila përfshin dokumentacion mbi fatin e secilit viktimë pa dallim etnie. Ky arkiv përmban dëshmi të familjarëve, materiale gjyqësore dhe video-incizime të dëshmive të dhëna para Tribunalit të Hagës (ICTY) për luftërat e viteve 1991-2001. Kandiq sugjeron se ky dokumentacion mund të shfrytëzohet nga Prokuroria për Krime Lufte në Serbi, por vetëm nëse ky institucion çlirohet nga ndikimet politike. “Pavarësia e gjyqësorit, për të cilën insiston BE-ja, duhet të shtrihet edhe në ndjekjen penale të krimeve të luftës”, deklaroi ajo, duke kërkuar një qasje profesionale dhe të bazuar në prova. Një tjetër pikë kyçe e kërkesës së saj është angazhimi i Bashkimit Evropian për të mbështetur financiarisht dhe politikisht brezat e rinj, veçanërisht studentët, në hulumtimet mbi luftërat e viteve '90. Sipas saj, të rinjtë duhet të kenë mundësinë të analizojnë provat në mënyrë kritike dhe të ndërtojnë përfundime të pavarura, larg propagandës. Në përmbyllje, Kandiq paralajmëroi se politikat aktuale të kujtesës në Serbi po shërbejnë për të thelluar ndasitë ndëretnike dhe për të glorifikuar autorët e krimeve. Ajo beson se vetëm duke pranuar faktet e dokumentuara mund të ndërtohet një kulturë e re e kujtesës, e cila do të ndihmonte në forcimin e bashkëpunimit rajonal dhe respektimin e vërtetë të viktimave.