Evropa hedh 525 milionë euro në treg për të sfiduar dominimin global të mikroçipave

Bashkimi Evropian ka ndërmarrë një hap vendimtar për të forcuar pavarësinë e tij teknologjike, duke alokuar një fond prej 525 milionë eurosh dedikuar startup-eve që merren me projektimin e mikroçipave. Kjo lëvizje strategjike synon të fuqizojë industrinë vendase dhe të shkëpusë varësinë e kontinentit nga prodhuesit e huaj në SHBA dhe Azi. Aktualisht, pozicioni i Evropës në këtë sektor mbetet tejet modest, pasi kompanitë evropiane gjenerojnë më pak se 1% të të ardhurave globale nga projektimi i çipave. Për të ndryshuar këtë realitet, Komisioni Evropian ka prezantuar "European Chip Design Platform", një platformë e re që do t’u sigurojë bizneseve të reja mjete teknike, akses në pronësinë intelektuale dhe kapacitete prodhuese. Për më tepër, startup-et mund të përfitojnë grante që shkojnë deri në 16 milionë euro për projektet e tyre. Kjo nismë, e cila bën pjesë në kuadër të Aktit Evropian për Çipat (EU Chips Act), i drejtohet kryesisht bizneseve në fazat e hershme të zhvillimit, si dhe ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme. Këto të fundit shpesh përballen me barriera të larta financiare në rrugën drejt tregut. Sipas zyrtarëve të BE-së, zhvillimi i fabrikave të reja nuk do të ishte i qëndrueshëm pa një kërkesë të fortë të brendshme, ndaj forcimi i sektorit të projektimit është bërë prioritet. Henna Virkkunen, zëvendëspresidente ekzekutive e Komisionit Evropian për Sovranitetin Teknologjik, Sigurinë dhe Demokracinë, u shpreh se platforma e re është çelësi për t'i kthyer idetë inovative në produkte konkrete. Ajo theksoi se Evropa po kalon nga premtimet politike te veprimet konkrete për të siguruar të ardhmen e saj teknologjike. Objektivi ambicioz i BE-së është që deri në vitin 2030, prodhimi i gjysmëpërçuesve në Evropë të arrijë 20% të tregut global, nga 9% që ishte në vitin 2020. Megjithatë, ky synim mbetet sfidues, pasi një raport i Gjykatës Evropiane të Audituesve i vitit 2025 vlerësoi se realizimi i tij është mjaft i vështirë. Aktualisht, zinxhiri global i furnizimit mbetet i përqendruar në duart e pak lojtarëve. Kompania tajvaneze TSMC dominon tregun, duke prodhuar rreth 70% të çipave për palë të treta. Për çipat më të avancuar, që fuqizojnë inteligjencën artificiale dhe pajisjet moderne, bota varet pothuajse tërësisht nga Tajvani dhe Koreja e Jugut, një situatë që ka nxitur fuqitë perëndimore të investojnë masivisht për të rikthyer prodhimin në territoret e tyre.