Hungaria tërheq mbështetjen financiare: Merr fund programi 100-milionësh për fermerët e Republika Srpska-s

Qeveria e re e Hungarisë ka marrë vendimin për t'i dhënë fund financimit të skemës së subvencioneve bujqësore në entitetin e Republika Srpska-s në Bosnjë-Hercegovinë, një iniciativë kjo që u promovua fillimisht nga ish-kryeministri Viktor Orban dhe lideri lokal Milorad Dodik. Nga fondi total prej 100 milionë eurosh i planifikuar për këtë projekt, deri më tani janë arkëtuar nga buxheti hungarez rreth 28 milionë euro. Ky vendim ka sjellë anulimin e thirrjes së tretë publike për subvencionimin e blerjes së mekanikës bujqësore hungareze, e cila ishte hapur në mars të vitit 2026. Projekti, i cili zuri fill në vitin 2021 pas dakordimit mes Orbanit dhe Dodikut, kishte për qëllim forcimin e sektorit bujqësor në këtë pjesë të Bosnjë-Hercegovinës përmes mbështetjes financiare direkte. Fondacioni për Zhvillim të Qëndrueshëm “Progressus”, entiteti përgjegjës për zbatimin e këtij programi, konfirmoi më 16 tetor mbylljen e thirrjes BTP-26. Aplikimet për këtë raund kishin nisur më 13 mars 2026, por interesi masiv bëri që procesi të mbyllej pas vetëm pesë ditësh, me gjithsej 1.025 kërkesa të dërguara nga fermerët e Republika Srpska-s dhe Distriktit të Brçkos. Fermerët nga Federata e Bosnjë-Hercegovinës nuk kishin qenë asnjëherë pjesë e kësaj skeme. Në dy fazat e mëparshme të zbatimit (2022-2023), u miratuan 1.959 projekte. Gjatë kësaj periudhe, buxheti i Hungarisë mbuloi mbi 28 milionë euro për pajisje bujqësore, ndërsa vetë fermerët investuan mbi 12,9 milionë euro, duke e çuar vlerën totale të investimeve në bujqësi mbi 39 milionë euro. Modeli i funksionimit nuk parashihte dhënien e parave në dorë fermerëve. Përfituesit duhej të siguronin 30 për qind të vlerës së investimit nga mjetet e veta, plus pagesën e TVSH-së prej 17 për qind. Pas vlerësimit nga “Progressus” dhe miratimit nga Rrjeti Qendror Evropian për Zhvillim (CED) në Budapest, pagesat derdheshin direkt te furnizuesit hungarezë. Aktualisht, mbetet e paqartë se çfarë do të ndodhë me pjesën e mbetur të buxhetit të dedikuar për këtë paketë. Ndërkohë, fermerët e përfshirë në thirrjen e fundit kanë shprehur zhgënjim të thellë. Një prej tyre, Sllavishga Simojloviq nga Bijeljina, i cili kishte ndarë tashmë 8.000 euro për investimin, shprehet i pasigurt për fatin e fondeve të tij, duke kërkuar kthimin e menjëhershëm të mjeteve pas ndërprerjes së befasishme të programit.