Shqipëria përballë 'kilometrit të fundit' të integrimit: Brukseli vlerëson progresin, por kërkon dialog urgjent me protestuesit

Shqipëria ka hyrë zyrtarisht në etapën vendimtare të procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Megjithatë, përtej sukseseve diplomatike, Brukseli ka përcjellë një mesazh të qartë për qeverinë e kryeministrit Edi Rama: nevoja për të nisur një dialog gjithëpërfshirës me qytetarët dhe studentët që prej muajsh kanë mbushur rrugët e Tiranës. Ky qëndrim u artikulua gjatë një konference të përbashkët për shtyp mes kreut të qeverisë dhe ambasadores së BE-së, Sofia Moreira de Sousa, një ditë pas publikimit të progres-raportit për vitin 2026. Kryeministri Rama e vlerësoi dokumentin si më pozitivin në historinë e integrimit të vendit, duke theksuar se Shqipëria tashmë po përshkon "kilometrin e fundit" drejt familjes evropiane. Sipas tij, progresi është i dukshëm në 20 kapituj, me hapa konkretë në ekonomi, energjetikë, digjitalizim dhe arsim, duke reflektuar një përafrim më të shpejtë të legjislacionit tonë me standardet e BE-së. Ambasadorja Moreira de Sousa, pasi dorëzoi raportin tek autoritetet më të larta shtetërore, konfirmoi se Shqipëria ka shënuar hapa të rëndësishëm përpara. Ajo vuri theksin te profesionalizmi i ekipit negociator dhe pavarësia e treguar nga SPAK në luftën kundër korrupsionit, duke nënvizuar megjithatë se lufta ndaj këtij fenomeni mbetet një sfidë që kërkon angazhim të vazhdueshëm. Dokumenti i publikuar nga Komisioni Evropian evidenton hapjen e grupkapitullit të fundit dhe përmbylljen e përkohshme të katër kapitujve. Brukseli mbështet ambicien e Tiranës për të mbyllur të gjitha negociatat deri në fund të vitit 2027, duke paralajmëruar se një ritëm i tillë varet ekskluzivisht nga cilësia dhe shpejtësia e reformave. Ndër arritjet kryesore përmenden përfundimi i vetingut, rezultatet e SPAK-ut dhe qëndrueshmëria ekonomike e nxitur nga turizmi, ku vendi ka realizuar 33 nga 66 masat e Planit të Rritjes, duke përfituar mbi 920 milionë euro në formë grantesh dhe kredish. Megjithatë, raporti nuk kursen kritikat. Brukseli shpreh shqetësim për korrupsionin endemik dhe tentativat e aktorëve politikë për të ndikuar mbi sistemin e drejtësisë. Gjithashtu, theksohet nevoja për më shumë garanci për lirinë e medias, forcimin e mbikëqyrjes parlamentare ndaj qeverisë dhe realizimin urgjent të reformës zgjedhore përpara procesit të vitit 2027, duke kritikuar refuzimin e vazhdueshëm të kërkesave opozitare për komisione hetimore. Një kapitull i veçantë i raportit i dedikohet protestave masive, të cilat përshkruhen si mobilizimi më i madh qytetar që nga periudha e tranzicionit. Duke nisur nga çështjet mjedisore në Zvërnec deri te pakënaqësitë e përgjithshme, lëvizja ka kulmuar me dhjetëra mijëra pjesëmarrës. Raporti vë në dukje përplasjet e dhunshme të tetorit mes protestuesve dhe policisë, duke konstatuar me keqardhje se deri në këtë moment nuk është iniciuar asnjë tryezë dialogu. Ambasadorja Moreira de Sousa bëri thirrje për përpjekje të sinqerta nga të gjitha palët, duke kujtuar se transparenca dhe dëgjimi i qytetarëve janë thelbësore për një demokraci funksionale.