Përplasje për pushtet në Varshavë: Gjykata Kushtetuese e Polonisë në qendër të një krize të thellë institucionale

Gjykata Kushtetuese e Polonisë, e njohur si “Trybunał Konstytucyjny”, është shndërruar në arenën kryesore të një përplasjeje të dhunshme politike mes kabinetit proevropian të kryeministrit Donald Tusk dhe opozitës konservatore, e cila gëzon mbështetjen e presidentit Karol Nawrocki. Tensionet arritën kulmin të premten, më 30 tetor 2026, kur gjyqtarët e emëruar nga koalicioni qeverisës ndërmorën një hap të paprecedentë për të marrë kontrollin e institucionit. Kjo krizë ka sjellë paralizën e plotë të organit më të lartë gjyqësor në vend, ku prej kohësh janë grumbulluar rreth 1000 çështje të pazgjidhura, disa prej të cilave presin një verdikt prej më shumë se një dekade. Situata është përkeqësuar aq sa gjykata nuk ka arritur të miratojë as buxhetin për vitin 2027. Kujtojmë se që në vitin 2025, Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian kishte ngritur alarmin se ky institucion kishte humbur pavarësinë dhe paanshmërinë. Aktualisht, 15 gjyqtarët e trupës gjykuese janë të ndarë në dy kampe: shtatë prej tyre janë emëruar gjatë qeverisjes së partisë konservatore “Ligj dhe Drejtësi” (PiS) në periudhën 2015-2023, ndërsa tetë të tjerët janë zgjedhur nga parlamenti pas ardhjes në pushtet të qeverisë së qendrës së majtë në dhjetor 2023. Konflikti u ndez kur Bogdan Swieczkowski, presidenti i gjykatës dhe ish-politikan i PiS-it, refuzoi të njohë pesë gjyqtarët e rinj, me pretendimin se ata nuk kishin bërë betimin para presidentit Nawrocki. Pas muajsh të tërë të lënë mënjanë, pesë gjyqtarët e rinj kaluan në kundërsulm. Anna Korwin-Piotrowska, si gjyqtarja me vjetërsinë më të madhe në këtë grup, shpalli marrjen e drejtimit të gjykatës dhe urdhëroi pezullimin e menjëhershëm të Swieczkowskit dhe zëvendësit të tij, Bartlomiej Sochanski, duke u ndaluar atyre hyrjen në godinë. Megjithatë, Swieczkowski ka kundërshtuar hapur këtë vendim, duke këmbëngulur se mbetet në detyrë. Mbështetësit e partisë PiS janë grumbulluar prej ditësh para selisë së gjykatës, ndërsa vetë Swieczkowski u përpoq të hynte me forcë në ndërtesë, por u ndalua nga kordonët e policisë. Në vendngjarje kanë mbërritur figura të larta politike, përfshirë Jaroslaw Kaczynskin, të cilët e shfrytëzuan situatën për të bërë thirrje kundër qeverisë së Tuskut. Kaczynski reagoi ashpër në rrjetin social X, duke e cilësuar Poloninë si një “shtet policor” dhe duke paralajmëruar se qeveria po e çon vendin drejt totalitarizmit. Ky përshkallëzim detyroi presidentin Nawrocki të ndërpresë vizitën e tij në Afrikë për t’u kthyer urgjentisht në Varshavë. Përfaqësuesit e presidencës, si Pawel Szefernaker dhe këshilltari Marcin Przydacz, e denoncuan ngjarjen si shkelje flagrante të rendit kushtetues dhe akuzuan qeverinë për përdorim të dhunës në marrjen e një institucioni shtetëror.