Nata e shtrigave pushton botën: Zbuloni historinë e fshehur, misteret dhe origjinën e vërtetë të Halloween-it

Bota bëhet gati të festojë sot, më 31 tetor, një nga ngjarjet më të dashura të stinës së vjeshtës, e cila shoqërohet nga maska e kostume tmerruese, kunguj të gdhendur me kujdes dhe aktivitete plot gjallëri. Edhe pse në ditët tona kjo datë lidhet ngushtësisht me argëtimin, karnavalet dhe fëmijët që trokasin dyerve për të mbledhur ëmbëlsira, rrënjët e këtij rituali shtrihen shumë shekuj më parë në antikitet. Kjo festë, e cila shënohet çdo vit në fund të tetorit, gëzon një popullaritet të jashtëzakonshëm në Shtetet e Bashkuara, Kanada, Irlandë dhe Mbretërinë e Bashkuar, ndërkohë që vitet e fundit është shndërruar në një fenomen mbarëbotëror. Nga e ka origjinën Halloween-i? Zanafillë e kësaj nate të frikshme gjendet te festivali antik kelt i quajtur Samhain, i cili llogaritet të jetë mbi dy mijë vjet i vjetër. Për popullsinë kelte që banonte në territoret e Irlandës, Britanisë dhe një pjese të Francës, data 1 nëntor shënonte fillimin e vitit të ri. Kjo periudhë konfirmonte mbylljen e sezonit bujqësor, përfundimin e stinës së ngrohtë dhe hyrjen në muajt e akullt të dimrit. Besëtytnitë e tyre thoshin se nata e 31 tetorit ngushtonte kufirin ndërmjet botës së të gjallëve dhe atyre që kishin ndërruar jetë, duke lejuar kthimin e shpirtrave në Tokë. Për t'u mbrojtur nga këto prani mbinatyrore, keltët ndiznin zjarre masive, mbanin ceremoni të veçanta dhe vishnin lëkura e koka kafshësh si maskim mbrojtës. Samhain-i nuk konsiderohej thjesht si një ndryshim stinësh, por si një nga datat më solemne të kalendarit të tyre, e ndërthurur ngushtë me kujtimin e paraardhësve të vdekur. Si u lidh Halloween-i me traditën e krishterë? Me depërtimin e krishterimit në kontinentin evropian, zakonet e vjetra pagane filluan të shkrihen ngadalë me kalendarin e ri fetar. Gjatë shekullit të VIII, Papa Gregori III vendosi që data 1 nëntor të njihej si Dita e të Gjithë Shenjtorëve, për të nderuar figurat e shenjta. Mbrëmja para kësaj date u pagëzua si All Hallows’ Eve, që në shqip përkthehet mbrëmja e shenjtorëve, emër ky që me kalimin e kohës u shkurtua në formën që njohim sot si Halloween. Nga ana tjetër, data 2 nëntor u caktua si Dita e të Vdekurve, një moment kur besimtarët luten për shpirtrat e njerëzve të tyre të dashur që janë larguar nga kjo jetë. Megjithatë, studiuesit e historisë nënvizojnë se lidhja mes festivalit Samhain dhe Halloween-it modern mbetet e ndërlikuar dhe nuk mund të thuhet se të gjitha praktikat aktuale rrjedhin drejtpërdrejt nga një burim i vetëm pagan. Pse përdoren kungujt, maskat dhe kostumet e frikshme? Ndër simbolet më identifikuese të kësaj nate është kungulli i skulptuar, i pagëzuar ndryshe si Jack-o’-lantern. Kjo traditë buron nga folklori irlandez dhe legjenda e Jack-ut koprrac, një figurë mitike që, sipas tregimeve, endet përjetësisht mes dy botëve i pajisur vetëm me një fener. Në zanafillë, banorët në Irlandë dhe Skoci gdhendnin rrepa për të krijuar dritat e tyre. Kur valët e emigrantëve irlandezë mbërritën në Amerikën e Veriut, ata panë se kungujt ishin më të përshtatshëm, pasi madhësia e tyre lehtësonte ndjeshëm procesin e gdhendjes. Edhe veshjet e çuditshme ruajnë lidhjen me besimet e hershme, ku njerëzimi vishej në forma anormale për të kaluar pa u vënë re nga shpirtrat keqdashës. Sot, këto kostume shërbejnë për argëtim, ku mbizotërojnë personazhe si shtrigat, vampirët, fantazmat, skeletet dhe heronj të kinemasë horror. Çfarë do të thotë tradita “Trick or Treat”? Një tjetër element i pazëvendësueshëm i kësaj nate mbetet praktika e njohur “Trick or Treat”, e cila në shqip përkthehet “Mashtrim apo ëmbëlsirë”.