Kriza e çmimeve: Inflacioni prek kuotën e 7.8% në shtator, ekspertët bëjnë thirrje për ndërhyrje urgjente shtetërore

Vala e papalodhshme e shtrenjtimit të kostove të jetesës vijon të rëndojë buxhetin e familjeve kosovare dhe mbarë veprimtarinë e ndërmarrjeve vendase, ndërkohë që shpresat për një stabilizim të shpejtë të tregut mbeten të zbehta. Shifrat zyrtare tregojnë se inflacioni vjetor gjatë muajit shtator ka prekur nivelin prej 7,8 për qind, ku sektorët e transportit, banimit dhe energjisë kanë pësuar hovin më të lartë të rritjes. Përballë kësaj panorame shqetësuese, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, dhe njohësi i çështjeve ekonomike, Bashkim Mustafa, i kanë bërë thirrje ekzekutivit që të ndërmarrë hapa të menjëhershëm për lehtësimin e barrës financiare për qytetarët dhe korporatat private. Në një prononcim për media, kreu i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, ka shpjeguar se ky nivel i lartë inflacioni është pasojë e gërshetimit të ngjarjeve të brendshme dhe të jashtme, duke vënë theksin te faturat e energjisë elektrike, kalimi i detyrueshëm i ndërmarrjeve në tregun e hapur pa një fazë të mirëmenduar tranzicioni, si dhe rritja e çmimit të derivateve të naftës. “Janë faktorët e jashtëm dhe të brendshëm që kanë ndikuar që ta kemi një inflacion kaq të lartë. Faktori i brendshëm është çmimi i energjisë elektrike, edhe nxjerrja e bizneseve në tregun e lirë pa një plan të mirë, të menduar, edhe pa një mundësi në një fazë të tranzicionit, se asnjë biznes nuk ka qenë kundër daljes në tregun e lirë”, ka deklaruar Rafuna. Ai ka shtuar se zhvillimet e ndërlikuara gjeopolitike dhe lëvizjet e çmimeve të karburanteve refuzohen menjëherë në ekonominë vendase, kurse orientimi i theksuar drejt importeve e bën vendin tonë tejet të ndjeshëm ndaj goditjeve të tregjeve ndërkombëtare. “E dyta, janë faktorë gjeopolitikë, sidomos çmimi i derivateve të naftës, rritja e çmimit të derivateve të naftës. Po ashtu, nuk duhet të harrojmë se ne importojmë edhe në sasi shumë të madhe të mallrave, prandaj kemi deficit shumë të lartë tregtar dhe bashkë me importin, importojmë edhe një sasi të inflacionit”, ka shtuar ai. Duke pasur parasysh këtë situatë, Rafuna sugjeron se Qeveria duhet të hartojë urgjentisht një pako ndihmëse për amortizimin e kësaj goditjeje, duke përfshirë mundësinë e rishikimit të akcizës ose tatimit mbi vlerën e shtuar për produktet e naftës. “Ky është një shqetësim që e kemi, që askush nuk po merret me trajtimin ose me rimodelimin e një pakete që do të ndihmonte në uljen e inflacionit apo së paku në zbutjen e inflacionit, siç e quajmë ne. Nuk është ndonjë zbulim i madh, shumë shtete të Bashkimit Evropian tani kanë ndërmarrë masa dhe ne kemi kërkuar që Qeveria e Republikës së Kosovës, sidomos te pjesa e derivateve të naftës, ta ulë tatimin e akcizës apo tatimin e vlerës së shtuar, bashkërisht prej kalkulimeve që i bën”, u shpreh ai. Sipas vlerësimit të tij, nëse mbështetja e gjithanshme rezulton e pamundur, shteti duhet të synojë targetimin e fushave kyçe që diktojnë drejtpërdrejt shpenzimet e jetës së përditshme për banorët e vendit. “Por edhe në qoftë se nuk ka mundësi që t’u ndihmohet një numri shumë të madh të qytetarëve, atëherë së paku të përqendrohet në disa sektorë që janë të rëndësisë së veçantë dhe që kanë impakt te produktet ose te jeta e përditshme e qytetarëve të Republikës së Kosovës. Për theks, e kemi sektorin e bujqësisë, e kemi sektorin e transportit, qoftë të mallrave, qoftë të udhëtarëve dhe kështu me radhë”, përfundoi kreu i OEK-ut. Në fund, Rafuna ka tërhequr vërejtjen se shtrenjtimi i rrymës dhe naftës rrit ndjeshëm shpenzimet operative të sipërmarrjeve, duke u reflektuar te çmimet finale në raftet e marketeve dhe duke i vënë prodhuesit vendorë në kushte të pabarabarta konkurruese përballë mallrave të huaja.