Kriza energjetike: Çmimi i gazit arrin kuotën 100 euro në Europë, bien rezervat dhe rriten faturat

Vala e re e krizës energjetike po rikthehet në kontinentin europian, duke vënë nën presion të rëndë ekonomitë kombëtare, ndërmarrjet dhe qytetarët. Hovin e marrin sërish çmimet e larta të gazit natyror dhe të energjisë elektrike, duke ringjallur ankthin e një tjetër cikli shtrenjtimesh, ndërkohë që shtetet anëtare të Bashkimit Europian ende nuk po gjejnë gjuhën e përbashkët për frenimin e kostove. Takimi i fundit i zhvilluar mes ministrave të Energjisë në Luksemburg përfundoi pa ndonjë vendim apo marrëveshje konkrete për lehtësimin e faturave. Debatet nxorën në pah përçarjet mes vendeve të unionit sa i takon qasjes ndaj krizës dhe kufijve të ndërhyrjes që qeveritë duhet të kenë në treg. Pasojat po jepen ndjeshëm edhe në tregjet financiare ndërkombëtare. Më 28 tetor, vlera e gazit natyror në bursa, konkretisht në atë TTF, preku përkohësisht kuotën e 100 eurove për megavat-orë, duke shënuar kështu pikën më të lartë që prej muajit dhjetor të vitit 2022. Krahas kësaj, faturat e energjisë elektrike kanë kapërcyer shifrën e 200 eurove për megavat-orë. Kjo rritje e rrufeshme e shpenzimeve të energjisë po transmetohet menjëherë te treguesit e inflacionit. Shifrat e publikuara nga Eurostat tregojnë se inflacioni vjetor në zonën euro dhe në bllokun europian u ngjit në 3.8% gjatë shtatorit, duke u rritur nga 3.2% që ishte muajin paraprak. Vetëm në sektorin energjetik brenda eurozonës, shtrenjtimi arriti në kuotën e 18.9%. Përveç goditjes së buxheteve familjare, ky shtrenjtim rrit ndjeshëm shpenzimet e prodhimit dhe të logjistikës, duke e rënduar tej mase industrinë dhe duke u reflektuar te çmimet finale për mallrat dhe shërbimet. Për sipërmarrjet kjo përkthehet në më pak hapësirë për konkurrencë, ndërsa blerësit finalë përballen me terma financiarë gjithnjë e më të rëndë. Një tablo veçanërisht kritike paraqitet në Greqi, ku statistikat për vitin 2025 dëshmojnë se rreth 27.5% e banorëve ndodheshin nën rrezikun e varfërisë apo të skeljes sociale. Po ashtu, 18.1% e qytetarëve grekë nuk kishin mundësitë e duhura ekonomike për t'i mbajtur shtëpitë e tyre të ngrohta mjaftueshëm. Një tjetër pikë kyçe alarmi mbetet niveli i rezervave të gazit. Aktualisht, rezervat llogariten në rreth 73%, ndërsa në të njëjtën periudhë të një viti më parë ato ishin në kuotën e 90%. Pavarësisht se konsumi i përgjithshëm europian i gazit është aktualisht më i ulët se në vitin 2022, kontinenti vazhdon të mbetet i pambrojtur ndaj luhatjeve globale, fërkimeve gjeopolitike dhe ngërçeve në transportin detar. Në vatrën e diskutimeve gjendet nisma e Komisionit Europian për modifikimin e taksimit të energjisë dhe të tarifave të rrjetit, me qëllim që energjia elektrike të bëhet më e leverdishme financiarisht përballë gazit natyror. Megjithatë, ky plan nuk gëzon mbështetjen unanime të të gjitha shteteve. Disa ekzekutive kërkojnë hapësirë veprimi më të gjerë për të skicuar politikat e tyre të brendshme dhe për të mbrojtur rolin e rregullatorëve vendas. Vende si Spanja, Danimarka dhe Luksemburgu i japin dritën jeshile linjës së ndjekur nga organet europiane, kurse Franca insiston në gjetjen e një konsensusi mes palëve. Nga ana e saj, Greqia pretendon më shumë liri veprimi për të aplikuar ndihma të shpejta dhe të targetuara për familjet dhe sipërmarrjet. Edhe zërat e industrive që konsumojnë sasi të mëdha energjie kërkojnë tarifa të parashikueshme dhe mbrojtje të dedikuar për të siguruar konkurrueshmërinë e investimeve të tyre. Muajt në vijim do të jenë përcaktues për fatin e strategjisë energjetike të kontinentit. Bisedimet pritet të vijojnë deri në muajin dhjetor, ku sfida parësore mbetet gjetja e një gjuhe të përbashkët përballë valës së shtrenjtimeve. Në mungesë të një marrëveshjeje mes vendeve anëtare, familjet dhe bizneset europiane rrezikojnë të zhyten në një tjetër stinë tejet sfiduese.