Ndhryshimet në TVSH dhe paketa e re fiskale: Bilanci buxhetor, risitë për shportën ushqimore dhe rreziqet për çmimet

Në një sfond ku rritja e përgjithshme e çmimeve po rëndon gjithnjë e më shumë mbi qytetarët, ekzekutivi ka paraqitur një paketë të re fiskale prej 9 masash, e cila parashikohet të sjellë ndikime të konsiderueshme dhe të shumëllojshme në arkën e shtetit. Sa i përket peshës financiare, gjashtë nga masat e propozuara parashikohet të rrisin të ardhurat buxhetore me 23.8 miliardë lekë. Në krahun tjetër, tre masat e mbetura llogaritet të shkaktojnë një rënie prej 19.7 miliardë lekësh. Si rrjedhojë, efekti neto i kësaj pakete vlerësohet në rreth 4 miliardë lekë të ardhura shtesë për buxhetin, ose përafërsisht 42.3 milionë euro. Kryeministri Edi Rama ka deklaruar publikisht se nëpërmjet këtyre masave synohet zbutja e ndikimit social të shtrenjtimit të jetesës për familjet shqiptare, si dhe ulja e shkallës së informalitetit në ekonomi. Megjithatë, mbetet për t'u parë nëse kjo ndërhyrje do t'ia dalë të lehtësojë barrën financiare të familjeve, të ruajë qëndrueshmërinë e buxhetit për investime e shërbime publike, si dhe të garantojë konkurrueshmërinë e sipërmarrjeve të mëdha pa rritur kostot për biznesin e vogël. Një nga risitë kryesore është ulja për herë të parë e TVSH-së për produktet e shportës ushqimore nga 20% në 6%, masë që pritet të zbatohet për 54 artikuj. Ekzekutivi e konsideron këtë një mekanizëm nxitës për uljen e çmimeve, ndonëse sipas relacionit të projektligjit, kjo lëvizje pritet të reduktojë të ardhurat buxhetore me 12.8 miliardë lekë. Për të balancuar këtë humbje, norma standarde e TVSH-së parashikohet të rritet nga 20% në 21%. Ndërthurja e uljes së TVSH-së për ushqimet, rritjes së normës bazë dhe ngritjes së TVSH-së në turizëm nga 6% në 10%, llogaritet të sjellë një efekt neto pozitiv prej rreth 1.6 miliardë lekësh në buxhet. Ndërkohë, sipas kontabilistit Sotiraq Dhamo, rishikimi i normave të TVSH-së mund të shkaktojë efekte negative fillestare për konsumatorët, përmes shtrenjtimit të mallrave dhe shërbimeve që nuk përfshihen në kategorinë e mbrojtur ushqimore. “Rritja e TVSH-së me një pikë përqindjeje, pra kalimi nga 20% në 21%, sigurisht që do të reflektohet në rritjen e çmimeve, minimalisht me 1%, sepse praktika ka treguar se, kur rriten taksat, çmimet mund të rriten në një masë më të madhe se vetë rritja e normës tatimore. Pra, mund të rriten çmimet e mallrave dhe shërbimeve të tilla si energjia elektrike, karburantet, uji, materialet e ndërtimit, veshjet etj., ndërkohë që pagat nuk rriten domosdoshmërisht në të njëjtën masë”, shprehet ai. Edhe pse ulja e TVSH-së për shportën ushqimore është një kërkesë e vazhdueshme e prodhuesve dhe importuesve që vlerësohet pozitive nga Dhamo, ai nëvizon se ulja e taksës nuk do të thotë automatikisht ulje e çmimeve në të njëjtën masë. Sipas tij, ndryshimi i normës tatimore kërkon një analizë të mirëfilltë të kostove të biznesit që ndikojnë në formimin e çmimeve. “Ulja e TVSH-së për mallrat e shportës në 6% është një masë në drejtimin e duhur dhe mund e duhet të ishte ndërmarrë edhe më parë. Në fakt, më shumë sesa bizneset, këtë kërkesë e kanë bërë qytetarët dhe forcat politike. Megjithatë, përvoja e vendeve të tjera, por edhe e Shqipërisë, si dhe studimet e kryera nga studiues vendas dhe të huaj, kanë evidentuar se ulja e normave të taksave indirekte jo gjithmonë transferohet plotësisht te konsumatori i fundit”, përfundon eksperti.