Alarm mbi shëndetin mjekësor: Çrregullimet e të ngrënit shënojnë rritje globale ndër dekada

Në periudhën midis viteve 1990 dhe 2023, përhapja e anoreksisë dhe bulimisë në shkallë globale ka regjistruar një rritje të ndjeshme. Gjatë këtij harku kohor, shkalla e këtyre sëmundjeve u ngrit me afërsisht 20 përqind, duke dëshmuar për një shqetësim në rritje për shëndetin publik. Sipas vlerësimeve të studiuesve, deri në vitin 2023 numri i personave të prekur në mbarë botën arriti në 18.1 milionë. Edhe pse vajzat dhe gratë e reja vijojnë të jenë kategoria më e prekur, të dhënat nxjerrin në pah një prirje shqetësuese rritjeje edhe te djemtë dhe burrat. Këto përfundime bëhen të ditura në një studim të publikuar rishtazi në revistën shkencore JAMA Psychiatry. Për të realizuar këtë analizë, një ekip ekspertësh kinezë mori në shqyrtim të dhënat e anketave të Barrës Globale të Sëmundjeve (GBD), të cilat dokumentojnë rregullisht praninë dhe ndikimin shëndetësor të sëmundjeve të ndryshme në nivel global. Studiuesit studiuan ecurinë e rasteve të reja të anoreksisë dhe bulimisë përgjatë viteve 1990-2023. Për të mundësuar një krahasim të saktë, ata morën parasysh ndryshimet demografike të strukturës moshore të popullsisë, duke shmangur kështu shtrembërimet që një popullsi në plakje apo në rini do t'i sillte shifrave absolute. Më shumë se dy të tretat e të prekurve janë femra Në strukturën e përgjithshme, bulimia zë pjesën dërrmuese të rasteve, ku llogaritet se rreth 14.2 milionë njerëz u preken në vitin 2023, ndërkohë që numri i personave që vuanin nga anoreksia ishte rreth 3.9 milionë. Gati 70 përqind e individëve të prekur i përkasin gjinisë femërore, dhe rreth 41 përqind e tyre janë të grupmoshës 10 deri në 24 vjeç. Nga ana tjetër, statistikat dëshmojnë se përqindja e burrave të prekur mbetet e lartë, duke përbërë rreth një të tretën e rasteve. Kjo konfirmon një tendencë negative, siç shprehet Anja Hilbert, Profesoreshë e Mjekësisë së Sjelljes dhe Drejtuese e Grupit të Punës në Spitalin Universitar të Leipzigut. Sipas saj, ky realitet përkon plotësisht me raportimet mbi përhapjen në rritje të këtyre çrregullimeve te djemtë dhe burrat. Sipas studimit, shkallët më të larta të çrregullimeve të të ngrënit u regjistruan në vendet me të ardhura të larta, siç janë Australazia dhe Evropa Perëndimore. Njëkohësisht, rritje më të ndjeshme relative u shënuan në Azinë Lindore, Jugore dhe Juglindore, çka tregon se këto probleme po shtrihen me ritme të shpejta edhe në rajonet në zhvillim ekonomik. Ndërveprimi i shkaqeve të ndryshme Për Stephan Zipfel, Drejtor Mjekësor i Departamentit të Mjekësisë Psikosomatike dhe Psikoterapisë, si dhe Drejtor i Qendrës së Kompetencës për Çrregullimet e të Ushqyerit në Spitalin Universitar të Tübingen, rritja e këtyre shifrave nuk përbën ndonjë surprizë. Ky fenomen përshtatet në një tablo më të gjerë të përkeqësimit të shëndetit mendor gjatë dekadave të fundit. Në fillim të vitit 2026, një analizë tjetër e studimit Global Burden of Disease, e botuar në revistën mjekësore The Lancet, tregoi se tashmë një në shtatë persona në botë vuan nga ndonjë sëmundje mendore, shifër kjo e dyfishuar që nga viti 1990. Zipfel thekson se çrregullimet e të ngrënit janë pjesë e këtij trendi shqetësues, të cilat njohën një hov të veçantë gjatë pandemisë COVID-19 dhe mbeten në nivele të larta që prej atëherë. Ekspertët theksojnë se rrënjët e këtyre çrregullimeve janë komplekse. Timo Brockmeyer, udhëheqës i njësisë së Psikologjisë Klinike dhe Psikoterapisë, shpjegon se çrregullimet e të ngrënit shfaqen si rezultat i ndërveprimit të ngushtë ndërmjet faktorëve gjenetikë, biologjikë, psikologjikë dhe sociokulturorë.