Kërkesë ndërkombëtare për drejtësi: Apeli të shqyrtojë rrënjësisht çështjen e ish-krerëve të UÇK-së

Instituti për Avansim Kombëtar (IPAK) i ka adresuar një shkresë zyrtare liderëve të Bashkimit Evropian, Këshillit të Evropës, Kombeve të Bashkuara, si dhe krerëve të shteteve të Shteteve të Bashkuara, Francës, Gjermanisë dhe Italisë. Përmes këtij dokumenti, kërkohet një shqyrtim i plotë dhe i gjithanshëm në shkallë të dytë i procesit gjyqësor që po zhvillohet ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit. Në këtë thirrje insistohet që aktgjykimi i shkallës së parë dhe provat kyçe të kalojnë në një filtër rigoroz nga ana e instancës së apelit. Sipas qëndrimit të tyre, nëse gjatë këtij procesi nuk arrihet të dëshmohet përgjegjësia individuale e katër të akuzuarve përtej çdo dyshimi të arsyeshëm, ata duhet të lirohen menjëherë në përputhje me dispozitat ligjore. Dokumenti ngre shqetësime serioze lidhur me mënyrën se kaipas trajtuar provat dhe dëshmitë e mbrojtjes, vlefshmërinë e dëshmive të caktuara, si dhe shqyrtimin e materialeve shfajësuese. Po ashtu, vihet theksi te lidhja ndërmjet incidenteve të izoluara në terren dhe përgjegjësisë penale të udhëheqjes politike apo të Shtabit të Përgjithshëm, duke nënvizuar se veprimet e individëve të caktuar nuk mund të prodhojnë automatikisht fajësi për drejtuesit. Një vëmendje e veçantë i është kushtuar edhe raportit të Dick Marty-t të vitit 2011, ku kërkohet një ndarje e qartë mes pretendimeve të atëhershme dhe akuzave të ngritura më vonë në aktakuzën ndaj ish-krerëve të UÇK-së. IPAK kërkon nga instancat ndërkombëtare të sqarojnë se cilat pretendime janë verifikuar realisht dhe çfarë peshe kanë pasur ato në themelimin e Dhomave të Specializuara. Në shkresë përmendet edhe mbrojtja që autoritetet zvicerane i kanë siguruar Dick Marty-t, duke e cilësuar si një aspekt që meriton hetime shtesë, ndonëse pranohet se ende mungojnë provat e plota për të vërtetuar pretendimet se raporti është sajuar nga Serbia në bashkëpunim me Rusinë. Gjithashtu, kërkohet një vlerësim të tërësishëm, i pavarur dhe transparent për mbarëvajtjen e Dhomave të Specializuara të Kosovës. Kjo përfshin mënyrën e administrimit të provave nga prokuroria dhe mbrojtja, shqyrtimin e parregullsive procedurale, si dhe publikimin e një raporti përfundimtar mbi këto gjetje. Për më tepër, IPAK propozon ngritjen e një Komisioni Mbikëqyrës të Pavarur. Ky trup do të përbëhej nga përfaqësues institucionalë të Kosovës, ekspertë ndërkombëtarë të drejtësisë penale, delegatë të Këshillit të Evropës, strukturave të BE-së dhe organizatave të njohura për të drejtat e njeriut. Dokumenti bën thirrje po ashtu për zbatimin e rreptë të parimit të barazisë para ligjit në trajtimin e krimeve të luftës në Kosovë. Kërkohet hetim dhe ndjekje penale e çdo individi për të cilin ekzistojnë dëshmi të besueshme për krime të kryera gjatë konfliktit, pa bërë dallime në bazë të përkatësisë apo palës ndërluftuese. Në mbështetje të argumenteve të tyre, autorët i janë referuar deklaratave dhe dëshmive të personaliteteve dhe diplomatëve të njohur ndërkombëtarë, si Wesley Clark, James Rubin, Christopher Hill dhe John Duncan, lidhur me organizimin dhe funksionimin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës gjatë periudhës së luftës. Sipas letrës, këto dëshmi janë tejet domethënëse për të përcaktuar saktësisht shkallën e autoritetit dhe kontrollit faktik që strukturat e UÇK-së kishin në terren. Në përfundim, duke kujtuar se vendimi i datës 16 shtator 2026 i përket shkallës së parë dhe nuk përbën një aktgjykim përfundimtar, përsëritet kërkesa e prerë që pas shqyrtimit në apel, katër ish-drejtuesit e UÇK-së të lirohen nëse nuk provohet fajësia e tyre sipas standardeve më të larta penale. IPAK përmbyll me një apel drejtuar faktorit ndërkombëtar për vendosjen e një drejtësie të drejtë dhe plotësisht të paanshme.