Banka Botërore: Reformat e duhura mund të sjellin deri në 1.5 miliardë dollarë investime dhe mijëra vende pune në Kosovë

Pavarësisht avantazheve që paraqet për kapitalin privat, Kosova vazhdon të përballet me pengesa rregullatore që ngadalësojnë hyrjen e investimeve dhe hapjen e vendeve të reja të punës me paga më të larta. Këto gjetje bëhen të ajirosura përmes një raporti të freskët të Grupit të Bankës Botërore, të bërë publik gjatë ditës së sotme. Dokumenti i titulluar Vlerësimi Diagnostik i Sektorit Privat të Vendit veçon tri fusha kyçe ku ndërhyrjet përmes politikave zhvillimore mund të gjenerojnë flukse të mëdha financiare. Bëhet fjalë për prodhimin e energjisë nga dielli dhe era në përmasa të mëdha, fushën e shërbimeve të biznesit, si dhe prodhimin e pjesëve përbërëse për ndërtim. Ndryshimet strukturore në këta sektorë mund të kapin shifrat prej 1.2 deri në 1.5 miliardë dollarë amerikanë në investime private, duke hapur direkt dhe indirekt mes 61,000 dhe 87,000 vende pune përgjatë pesë deri në dhjetë vitet e ardhshme. Lidhur me këtë çështje, Carole Megevand, Menaxhere e Grupit të Bankës Botërore për Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, thekson se për të arritur një zhvillim të qëndrueshëm dhe gjithëpërfshirës, vendi duhet patjetër të shfrytëzojë potencialet e fjetura ekonomike dhe të eliminojë pengesat ekzistuese. Sipas saj, ky raport shërben si udhërrëfyes që institucionet vendase t'i japin përparësi veprimeve me ndikimin më të lartë në sektorin privat. Në drejtim të energjisë së ripërtëritshme, synimi i Kosovës është që deri në vitin 2031 ky burim të zërë 63 për qind të kapacitetit prodhues, krahasuar me vetëm 23 për qind që ishte regjistruar në vitin 2024. Për ta arritur këtë, domosdoshmërisht duhet rritur siguria juridike për investitorët, sidomos sa i takon garancisë për blerjen e rrymës. Masat urgjente përfshijnë miratimin e kalendarit të rregullt të ankandeve dhe funksionalizimin e garancive të likuiditetit për operatorin e sistemit të transmisionit KOSTT, në përputhje me Rregullën për Mekanizmin Mbështetës të Energjisë së Ripërtëritshme për vitin 2025. Deri në vitin 2035, këto hapa mund të sigurojnë 1 miliard dollarë fonde private, të hapin 8,300 vende pune dhe të ulin emetimet e gazrave serrë për afro 24 për qind të prodhimit vjetor të CO2 në vend. Nga ana tjetër, tregu i shërbimeve të biznesit në Kosovë ka shënuar hapa të shpejtë përpara gjatë dekadës së fundit, i shtyrë nga kërkesa evropiane për shërbime dixhitale dhe 'outsourcing', si dhe nga raporti i favorshëm mes kostos dhe cilësisë. Edhe pse ky sektor po punëson të rinj dhe ofron paga konkurruese, ai ende operon nën nivelin e tij real për shkak të ngarkesave rregullatore, mungesës së profileve të duhura profesionale dhe furnizimit jo tërësisht stabil me energji elektrike. Përmirësimet legjislative, si rregullimi i saktë i kontratave për punë në distancë dhe ato hibride, përdorimi i një liste standarde për inspektimet e punës, si dhe validimi ligjor i nënshkrimeve elektronike për marrëveshjet komerciale, do të rritnin ndjeshëm konkurrueshmërinë. Zbatimi i këtyre rekomandimeve në këtë industri mund të thithë nga 68 deri në 177 milionë dollarë investime të reja dhe të krijojë mes 32,000 dhe 46,000 vende pune.