Procesi ndaj ish-krerëve të UÇK-së në lupë: Kërkohet vlerësim i pavarur dhe drejtësi e paanshme nga ndërkombëtarët

Instituti për Avansim Kombëtar (IPAK) i është drejtuar me një shkresë zyrtare liderëve të Bashkimit Evropian, Këshillit të Evropës, Kombeve të Bashkuara, si dhe krerëve të shteteve të Shteteve të Bashkuara, Francës, Gjermanisë dhe Italisë, përmes së cilës kërkon një rishqyrtim të thellë të procesit gjyqësor në shkallën e dytë për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin. Në këtë dokument bëhet thirrje që vendimi i shkallës së parë bashkë me provat kyçe të kalojnë në një filtër rigoroz nga instanca e apelit. Sipas qëndrimit të tyre, nëse nuk arrihet të dëshmohet faji individual i të gjithë të akuzuarve mbi baza të qarta dhe pa asnjë dyshim ligjor, ata duhet të lirohen menjëherë. Shqetësimet e ngritura në këtë letër lidhen ngushtë me mënyrën se theksi është vënë te vlerësimi i dëshmive të mbrojtjes, vlefshmëria e dëshmitarëve, trajtimi i fakteve shfajësuese, si dhe lidhja mes ngjarjeve të izoluara në terren dhe përgjegjësisë penale të udhëheqjes politike e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Nënshkruesit argumentojnë se një veprim i ndërmarrë nga individë të veçantë nuk mund të prodhojë automatikisht fajësi penale për strukturën drejtuese të Shtabit të Përgjithshëm. Një hapësirë e veçantë i është kushtuar edhe raportit të Dick Marty-t të publikuar në vitin 2011. Dokumenti kërkon që të ndahen pretendimet e atëhershme nga akuzat zyrtare që u ngritën ndaj ish-krerëve të UÇK-së, duke kërkuar nga institucionet globale që të qartësojnë se cilat nga ato pretendime janë vërtetuar dhe çfarë peshe kanë pasur ato në themelimin e Dhomave të Specializuara. Po ashtu, në këtë shkresë preket edhe aspekti i mbrojtjes së vetë Dick Marty-t nga strukturat zvicerane, duke u cilësuar si temë që meriton hetime shtesë, ndërsa theksohet se deri më tani mungojnë faktet bindëse për të vërtetuar teorinë se ai raport ishte prodhuar si skenar i përbashkët mes Serbisë dhe Rusisë. IPAK ka shtruar nevojën për një analizë të pavarur dhe transparente rreth punës së Dhomave të Specializuara të Kosovës, duke përfshirë mënyrën e administrimit të provave nga palët ndërgjyqëse, shqyrtimin e pretendimeve për shkelje procedurale dhe bërjen publike të gjetjeve të këtij vlerësimi. Kërkesë e veçantë e këtij institucioni është edhe themelimi i një Komisioni Mbikëqyrës të Pavarur, i cili do të përbëhej nga autoritete vendase, ekspertë ndërkombëtarë të fushës penale, delegatë të Këshillit të Evropës, strukturave të BE-së dhe organizatave që mbrojnë të drejtat e njeriut. Dokumenti parashtron gjithashtu parimin e trajtimit të barabartë para ligjit për çdo krim lufte të kryer në territorin e Kosovës. Kërkohet ndjekje penale për çdo individ për të cilin ka fakte të besueshme për krime lufte, pa bërë kurrfarë dallimi sipas përkatësisë etnike apo palës në konflikt. Në mbështetje të argumenteve të tyre, autorët e letrës sjellin në vëmendje edhe dëshmitë e personaliteteve ndërkombëtare dhe diplomatëve si Wesley Clark, James Rubin, Christopher Hill dhe John Duncan, lidhur me organizimin dhe funksionimin e UÇK-së gjatë periudhës së luftës. Këto dëshmime vlerësohen si thelbësore për të kuptuar saktësisht shkallën e autoritetit dhe kontrollit real që struktura e UÇK-së ka ushtruar në praktikë. Në mbyllje të kësaj shkrese, ritheksohet se aktgjykimi i datës 16 shtator 2026 i takon shkallës së parë dhe nuk përfaqëson një vendim të formës së prerë, prandaj kërkohet lirimi i katër ish-krerëve të UÇK-së nëse apeli nuk arrin të argumentojë fajësinë e tyre sipas standardit ligjor përtej çdo dyshimi të arsyeshëm, duke u bërë thirrje instancave ndërkombëtare për një drejtësi të drejtë dhe të pakushtëzuar.