A mund të shërbejë triumfi i studentëve në Beograd si model frymëzimi për protestat në Tiranë?

Vëmendja publike është përqendruar së fundmi te zhvillimet politike në Serbi dhe rënia e pushtetit 14-vjeçar të Aleksandër Vuçiçit, ish-ministrit të propagandës gjatë periudhës së Millosheviçit. Lidhur me këtë, në opinionin publik kanë nisur diskutimet se si fitorja e listës së studentëve në Beograd mund të shërbejë si një paralele shpresëdhënëse edhe për lëvizjet protestuese në Tiranë. Në një situatë ku replikat me aktorët politikë janë të pamundura përballë përpjekjeve për të kapur apo mbajtur pushtetin me çdo kusht, vlen të analizohen dallimet thelbësore dhe pesë mesazhet kryesore që vijnë nga angazhimi i të rinjve serbë për realitetin shqiptar. Së pari, për dy vite rresht, studentët dhe elitat intelektuale në kryeqytetin serb arritën të ushtronin presion mbi qeverisjen e Vuçiçit, e cila kishte dominuar skenën politike për mbi një dekadë. Kjo betejë u zhvillua në mënyrë shembullore, pa djegur gjykata, pa shkatërruar prona publike apo private dhe pa lënduar njeri, duke përcjellë mesazhin se fuqia e votës së lirë mbetet e pakundërshtueshme. Në kontrast me këtë qasje paqësore, protestat e zhvilluara në Tiranë gjatë 18 ditëve të fundit nga qindra të rinj, kryesisht studentë, janë shoqëruar me akte vandalizmi ndaj institucioneve, bankave dhe pronës publike, duke rrezikuar sigurinë e punonjësve të policisë dhe duke cenuar natyrën legjitime të protestës. Së dyti, pas një angazhimi dyvjeçar, të rinjtë e Beogradit nuk sfiduan vetëm strukturën shtetërore, por edhe udhëheqësit e opozitës radikale dhe rrymat e theksuara nacionaliste, duke i detyruar ato të integrohen brenda një liste të dominuar kryesisht prej tyre. Ata arritën të fitonin një numër të konsiderueshëm mandatesh në parlament, duke ndërtuar një identitet të qartë politik të udhëhequr nga figura të reja dhe të pakorruptuara nga politika e kaluar. Në krahun tjetër, protestat në Tiranë shpesh janë karakterizuar nga tensione dhe mungesë organizimi, duke u përballur si me strukturat shtetërore, ashtu edhe me krizën e një opozite të konsideruar si të shkëputur nga pritshmëritë e qytetarëve dhe e izoluar nga partnerët ndërkombëtarë. Së fundmi, ndërsa studentët e Beogradit dëshmuan standarde demokratike duke pranuar rezultatin zgjedhor brenda një kohe të shkurtër, Shqipëria, sipas raporteve dhe zhvillimeve ndërkombëtare, vazhdon të përballet me sfida të mëdha në proceset zgjedhore, duke mbetur prapa vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor pas tri dekadash tranzicion.