Zgjedhjet e tensionuara në Izrael: A do t'i vijë fundi epokës Netanyahu?

Izraeli u drejtohet kutive të votimit këtë të martë, më 27 tetor, në një proces zgjedhor që mund të mbyllë një herë e përgjithmonë dominimin disa-vjeçar të Benjamin Netanyahut, ndonëse ky epilog nuk sjell domosdoshmërisht një rotacion të garantuar të pushtetit. Pas një periudhe trevjeçare të shënuar nga luftëra, fushata të njëpasnjëshme ushtarake dhe një trazirë të thellë të brendshme – e cila mori përmasa dramatike pas sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023 – elektorati izraelit përballet me një vendim krucial që do të kushtëzojë rrugëtimin politik të shtetit për vitet në vijim. Parashikimet e fundit statistikore para ditës së votimit nxjerrin në epërsi ish-shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Izraelit, Gadi Eisenkot. Megjithatë, një fitore e mundshme në numrin e votave nuk përkthehet në mënyrë automatike me çelësin e formimit të kabinetit qeveritar. Nga ana e tij, Netanyahu, pavarësisht erozionit të gjatë politik, vazhdon të mbështetet nga një elektorat i palëkundur. Ai ka ruajtur me kujdes një rrjet aleancash që mund t'i sigurojnë sërish drejtimin e vendit, edhe nëse partia e tij, Likud, nuk regjistrohet si forca e parë politike në parlament. Në garë, Eisenkot synon të thyejë status quo-së ndërsa përballet me një veteran që njeh në detaj aparatin e sigurisë kombëtare. Ai ka korrur sukses duke tërhequr shtresa të gjera qytetarësh që kërkojnë freski në udhëheqje, por pa kërkuar ndryshime rrënjësore në doktrinën e sigurisë së shtetit. Rritja e popullaritetit të tij nuk dëshmon domosdoshmërisht një kthesë të shoqërisë izraelite drejt ideologjisë së majtë. Përkundrazi, ajo pasqyron nevojën urgjente për një qasje të re qeverisëse dhe figura të reja, të cilat megjithatë vijnë nga i njëjti spektrum ushtarak dhe politik që ka drejtuar fatet e Izraelit për dekada. Këtu pikërisht shfaqet paradoksi i këtij procesi: vendi mund të prodhojë një fitues të qartë elektoral, por pa pasur një garanci se kush do të ulet në karrigen e kryeministrit. Sipas matjeve të opinionit publik të bëra publike para zgjedhjeve, asnjë nga dy blloqet e mëdha nuk pritet të arrijë pragun prej 61 mandatesh, që është kusht i domosdoshëm për të krijuar shumicën absolute në Knesset, parlamenti me 120 vende i Izraelit. Kështu, rreziku i një bllokimi të ri institucional është më shumë se real, çka mund të prodhojë pasoja të rënda jo vetëm në planin e brendshëm, por edhe në diplomacinë rajonale dhe ndërkombëtare. Një nga sondazhet e transmetuara më 19 tetor nga televizioni izraelit Channel 12 i jepte formacionit Yashar të Eisenkotit 24 mandate, partisë Likud të Netanyahut 21 mandate, ndërsa forca B’Yachad e ish-kryeministrit Naftali Bennett renditej e treta me 14 mandate. Partitë e tjera të opozitës sioniste siguronin së bashku 55 ulëse, përballë 51 mandateve që shkonin për mbështetësit e Netanyahut. Ndërkohë, 14 mandatet e mbetura ndaheshin mes dy subjekteve politike të komunitetit arab. Në sondazhin se cili kandidat përshtatet më shumë për postin e kryeministrit, Eisenkot udhëhiqte bindshëm me 45% të pëlqimeve, krahasuar me 33% të Netanyahut, shifra që dëshmojnë se epërsia personale nuk sjell domosdoshmërisht numrat në parlament. Jetëgjatësia politike e Netanyahut mbetet një nga fenomenet më unike në historikun zgjedhor të Izraelit. Pavarësisht lodhjes nga pushteti, akuzave për dështim dhe përgjegjësi në ngjarjet e 7 tetorit, halleve me drejtësinë dhe fërkimeve të vazhdueshme brenda koalicionit, ai vazhdon të gëzojë një bërthamë të fortë mbështetësish. Skema e tij elektorale fokusohet kryesisht në dy shtylla: zhvendosjen e vëmendjes nga puna e qeverisë së tij te pyetja se kush është në gjendje të garantojë mbrojtjen reale të Izraelit, si dhe në portretizimin e rivalëve të tij si liderë më të dobët.