Apostulli i lirisë: Jeta dhe misioni i paharrueshëm i Dom Prekë Ndrevashajt për shqiptarët e përndjekur

Përtej misionit të tij si klerik katolik, Dom Prekë Ndrevashaj u shndërrua në një mburojë jetike për mijëra bashkatdhetarë të arratisur nga diktatura komuniste, duke u hapur dyert drejt lirisë dhe një jetese të re në botën perëndimore. Vepra e tij ndërthuret ngushtë me historitë e mbijetesës dhe mirënjohjen e thellë të atyre që patën fatin ta njihnin nga afër. Ndonëse rrugëtimi i tij nisi me thirrjen për t'i shërbyer Zotit në altar, rrethanat historike e detyruan ta kthente jetën e tij në një sakrificë të vazhdueshme për njeriun, Atdheun dhe idealin e lirisë. Kujtimi i tij nuk duhet të mbetet i kufizuar vetëm brenda mureve të kishave apo përvjetorëve përkujtimorë të ndarjes nga jeta më 1 tetor 2004, por meriton një vend të merituar në kujtesën kolektive të kombit shqiptar. Dom Preka nuk u premtoi kurrë refugjatëve një rrugë të shtruar me lule, por u dha diçka shumë më të vlefshme: kurajë në momentet e errëta, mbështetje kur ndiheshin të braktisur dhe një përpjekje titanike për t'i mbrojtur nga rreziku i rikthimit në kthetrat e regjimeve totalitare. Për diasporën shqiptare, ai ishte shumë më tepër se një meshtar; ai ishte një mbrojtës i palodhur, këshilltar i urtë, mik i besuar dhe shpresa e vetme për një të ardhme pa frikë për ta dhe familjet e tyre. I lindur më 24 qershor 1928 në Brashtë të Shoshit, në krahinën e Dukagjinit, në një familje të njohur për tradita të larta atdhetarie dhe urtësie, Dom Prekë Ndrevashaj u përball që në rini me dhunën e regjimit komunist. Përkushtimi i tij ndaj besimit dhe dijes ra ndesh me ideologjinë e kohës që nuk toleronte asnjë formë lirie mendimi. Pasi u arrestua nga strukturat e diktaturës së Enver Hoxhës, ai arriti të arratisej gjatë transferimit për në qytetin e Shkodrës, duke çeduar më pas drejt trojeve shqiptare nën ish-Jugosllavi dhe më vonë në Itali. Megjithatë, mërgimi nuk e zbehu aspak dashurinë e tij për vendlindjen, përkundrazi, vuajtjet personale e bënë edhe më solidar me dramën e bashkatdhetarëve të tij. Pasi përfundoi studimet e larta teologjike në Romë, ai u shugurua meshtar në vitin 1961, duke bashkuar misionin e tij shpirtëror me një angazhim të jashtëzakonshëm kombëtar në ndihmë të refugjatëve. Në periudhën e pasluftës, qindra e mijëra shqiptarë u detyruan të lënë vatrat e tyre për t'i shpëtuar burgosjeve, terrorit politik dhe mungesës totale të të drejtave themelore. Këto familje të shpërngulura përfundonin në kampet italiane të refugjatëve, të zhytura në pasiguri dhe në një pritje të mundimshme, ku kishin nevojë jo vetëm për ndihma materiale, strehim apo dokumentacion, por mbi të gjitha për një zë që do t'i mbronte dhe do t'u kthente dinjitetin e humbur në orët e tyre më të errëta.