Tundje politike në Serbi: Lëvizja studentore përmbys epokën e Vuçiçit në zgjedhjet parlamentare

Zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare të mbajtura dje në Serbi kanë sjellë një kthesë dramatike në skenën politike të vendit, ku lëvizja opozitare e udhëhequr nga të rinjtë, e njohur si “Lista e Studentëve”, ka arritur të mposhtë kampin radikal-nacionalist të udhëhequr nga Aleksandar Vuçiç, i cili ka qenë në pushtet që prej vitit 2014. Edhe pse rezultatet e deritanishme mbeten ende në statusin e tyre paraprak, fitorja e arritur shënon një zhvillim tejet domethënës për të ardhmen e shtetit fqinj. Kjo forcë e re civile dhe politike lindi si rrjedhojë e protestave masive të studentëve që kundërshtonin ashpër korrupsionin e dyshuar, mungesën e llogaridhënies politike dhe kapjen e institucioneve. Suksesi i tyre përfaqëson një ndryshim të ndjeshëm brezash në politikën serbe. Sipas të dhënave dhe vlerësimeve të derisotme, “Lista e Studentëve” pritet të sigurojë mes 135 dhe 140 ulëse në Kuvendin e Serbisë, i cili përbëhet gjithsej prej 250 deputetësh. Në krye të kësaj liste zgjedhore figuron Ilija Srdanoviq, një kardiolog dhe profesor universitar me origjinë nga Novi Sadi. Megjithatë, lëvizja vazhdon të theksojë se ajo nuk funksionon me një lider të vetëm suprem, pasi kandidatët e saj përzgjidhen përmes një procesi kolektiv. Për këtë arsye, mbetet ende e paqartë nëse Srdanoviq do të jetë personi që do të marrë drejtimin e ekzekutivit si kryeministër. Srdanoviq ka bërë të inidikuara prioritetet kryesore të platformës së tij, të cilat përfshijnë: - Demokracinë dhe institucionet: Përforcimi i pavarësisë së gjyqësorit, intensifikimi i luftës kundër korrupsionit dhe frenimi i emërimeve me prapavijë politike brenda administratës publike. - Lirinë e medias: Ngritja e standardeve të transparencës dhe garantimi i kushteve më të favorshme për pluralizmin mediatik. - Arsimin dhe shëndetësinë: Ngritjen e cilësisë së shërbimeve publike dhe hapjen e perspektivave të reja për gjeneratat e reja. - Bashkimin Evropian: Ruajtjen e bashkëpunimit me bllokun evropian, pavarësisht se lëvizja ende nuk shfaq një orientim aq të theksuar pro-evropian sa partitë tradicionale pro-perëndimore. Sa i takon rrugës së Serbisë drejt Bashkimit Evropian, ky vend bën pjesë në planin e miratuar më 6 tetor të quajtur “Përgatitja për bashkimin më të gjerë”, i cili parasheh integrim gradual të kandidatëve dhe mekanizma të rreptë mbrojtës në formën e një “periudhe prove”. Megjithatë, gjatë mbledhjes së 15 dhe 16 tetorit, Këshilli i BE-së nuk miratoi asnjë lehtësim të posaçëm për Serbinë, duke e lënë atë jashtë udhërrëfyesve të rinj. Komisioni Evropian paralajmëroi se në fund të tetorit do të publikojë korniza të qarta për Ukrainën, Malin e Zi, Moldavinë dhe Shqipërinë, ndërsa Serbia nuk figuron në këtë listë. Brukseli e arsyeton këtë vendim me ngecjen në reformat kyçe, mosakordimin me politikën e jashtme të BE-së dhe pritjen e epilogut të zgjedhjeve të jashtëzakonshme. Nga ana tjetër, sa i përket politikës ndërkombëtare, lëvizja studentore mban qëndrime kundër vendosjes së sanksioneve ndaj Rusisë dhe vazhdon ta konsiderojë Kosovën si pjesë integrale të Serbisë. Për rrjedhojë, kjo lëvizje nuk duhet të barazohet pa rezerva me grupimet liberale apo perëndimore. Fitorja e djeshme dëshmon se protestat studentore kanë pasur kapacitetin të shndërrohen në një alternativë reale elektorale të aftë për të thyer dominimin e partisë së Vuçiçit. Sidoqoftë, ky triumf në kutitë e votimit nuk nënvepron domosdoshmërisht ndryshime rrënjësore në qasjen e brendshme apo të jashtme të Beogradit, sidomos kur merren parasysh qëndrimet e tyre për çështjen e Kosovës dhe sanksionet ruse, të cilat nuk ndryshojnë nga ato të pushtetit të deritanishëm. Testi i vërtetë për kabinetin e ri do të jetë aftësia për të rivendosur sundimin e ligjit, për të siguruar pavarësinë e institucioneve dhe për të shkrirë akullin në marrëdhëniet me Bashkimin Evropian.