A është fitorja ndaj Vuçiçit lajm i mirë për Kosovën apo thjesht një marshim drejt kleronacionalizmit?

Triumfi i aleancës studentore në Serbi, i shënuar më 25 tetor 2026, shërbeu si një tjetër dëshmi se popujt e rajonit, si serbët apo grekët, dëshmojnë një qasje ndaj patriotizmit dhe nacionalizmit e cila reflektohet në bindje, vepra dhe vota të prekshme. Në krahun tjetër, një pjesë e konsiderueshme e shoqërisë shqiptare, sidomos ajo e spektrit të majtë, vazhdon ta shfaqë ndjenjën kombëtare kryesisht përmes fjalorëve retorikë, mburrjeve dhe rrahjeve të gjoksit që shpesh prodhojnë vetëm ironi në sytë e ndërkombëtarëve, ndërkohë që mungon bashkimi masiv përballë sfidave jetike që rrezikojnë të ardhmen e përbashkët. Për këtë arsye, rënia e Aleksandar Vuçiçit dhe ngritja e Listës së Studentëve – të cilët nuk shfaqen aspak më pak nacionalistë apo shovinistë se paraardhësi i tyre – nuk përbën një arsye të fortë për festë në hapësirat shqiptare. Në realitetin serb, largimi i një figure si ajo e Vuçiçit rrezikon të zëvendësohet nga profile të ngjashme apo edhe më të ashpra në qëndrimet e tyre antishqiptare. Një bindje e tillë mbështetet edhe nga analiza e publicistit kroat, Boris Dežulović, i cili më herët ka theksuar se studentët serbë nuk përfaqësojnë ide progresive, por priren drejt kleronacionalizmit. Sipas tij, protestat e tyre nuk shoqërohen me kërkesa për ndryshime të mirëfillta, por me simbole fetare e ikona, duke dëshmuar një plakje të parakohshme të rinisë përballë dogmave konservatore. Në të njëjtën linjë gjykimi, ndryshimi që solli fitorja e Listës së Studentëve ndaj Vuçiçit mund të shihet si një formë e re e nacional-shovinizmit, e cila ndryshon kryesisht në fasadë, slogane apo kërkesa të caktuara, por ruan të paprekur thelbin dhe mendësinë e vjetër. Është tejet e vështirë të besosh se ekzekutivi i ardhshëm në Beograd do të ndryshojë qasjen ndaj shtetësisë dhe pavarësisë së Kosovës, apo se do të heqë dorë nga ambiciet dhe mitet tradicionale historike. Sigurisht, skena politike serbe pritet të sjellë risi në nivelin e komunikimit dhe të imazhit publik, me synimin e qartë për t'u shfaqur më të pranueshëm në sytë e Uashingtonit dhe Brukselit. Megjithatë, kjo nuk nënkupton se planet dhe platformat historike të figurave si Pashiqi, Çubriloviqi apo Shesheli do të përfundojnë në koshin e mbeturinave të historisë. Po të ekzistonte një reflektim se mitet e vjetra ndaj Kosovës i përkasin të kaluarës donkishoteske, një hap i tillë do t'i shërbente në radhë të parë vetë Serbisë, e më pas paqes në Kosovë dhe mbarë rajonin. Në anën tjetër, shqiptarët kanë mjaftueshëm arsye për të përcjellë me dëshirë largimin e figurave të konsumuara politike, duke uruar që Aleksandar Vuçiç të tërheqë pas vetes, qoftë me dëshirë apo detyrim, edhe kryeministrin shqiptar Edi Rama. Ky i fundit gjithashtu po përballet me valë protestash nga nxënësit, studentët, pedagogët dhe qytetarët në Tiranë, ndërsa po plotëson një periudhë 14-vjeçare në krye të ekzekutivit. Për më tepër, një paralele e tillë gjen mbështetje edhe në vlerësimin e gazetarit të njohur gjerman të 'Frankfurter Allgemeine Zeitung' (FAZ), Michael Martens, i cili në shtator të vitit 2023 në platformën X e pati cilësuar Edi Ramën si kryeministrin më të mirë që ka pasur Serbia që nga koha e Nikola Pashiqit.