Rishikimi i marrëdhënieve me BE-në: Kryeministri britanik shprehet i gatshëm për një diskutim mbi lëvizjen e lirë

Kryeministri britanik Andy Burnham ka deklaruar hapur se do të mirëpriste një “diskutim të sinqertë” lidhur me mundësinë e rikthimit të lëvizjes së lirë ndërmjet Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Evropian. Kjo deklaratë ka ringjallur debatin mbi trajektoren e ardhshme të raporteve midis Londrës dhe Brukselit në epokën post-Brexit. Gjatë një interviste për The Sunday Times, Burnham sugjeroi se një bashkëpunim i ripërtërirë me bllokun evropian mund të çojë deri te rikthimi i plotë në gjirin e tij ose te bashkimi me tregun e përbashkët, skenarë këta që domosdoshmërisht do të kthenin në fuqi lëvizjen e lirë të njerëzve. Në një linjë të ngjashme, zëvendëskryeministrja Angela Rayner u shpreh në rrjetin BBC se “asnjë opsion nuk mund të përjashtohet”, duke theksuar nevojën për një qasje pragmatike që synon sigurimin e marrëveshjes më të favorshme për Britaninë. Sipas saj, kreu i qeverisë kërkon një shqyrtim transparent të fakteve dhe kompromiseve të mundshme. Burnham vuri inxhinierinë e këtij debati mbi baza faktuale, duke argumentuar se dinamika e migracionit ka ndryshuar rrënjësisht që nga koha e referendumit të vitit 2016. Ai solli në vëmendje se vala e dikurshme e të rinjve që vinin për një periudhë të caktuar në Britani para se të ktheheshin në vendlindje nuk përkon me realitetin e sotëm. Pavarësisht kësaj, kryeministri përjashtoi kategorikisht mundësinë e adoptimit të monedhës euro ose të hyrjes në zonën Shengen, e cila lejon udhëtimin pa kontrolle kufitare. Gjatë gjithë periudhës së anëtarësimit në BE, Britania e Madhe ruajti paundin si monedhë kombëtare. Këto zhvillime vijnë në prag të samitit të BE-së që do të mbahet më 20 nëntor në Bruksel, ku kryeministri pritet të parashtrojë alternativa për rivendosjen e urave të bashkëpunimit me bllokun. Megjithatë, duhet theksuar se Burnham më herët ka mbështetur platformën zgjedhore të Partisë Laburiste të vitit 2024, e cila e kishte përjashtuar rikthimin e lëvizjes së lirë, anëtarësimin në tregun e përbashkët dhe në bashkimin doganian. Ai ka theksuar se çdo kthesë e tillë do të kërkonte një mandat të ri nga elektorati në zgjedhjet e përgjithshme, të planifikuara për t'u zhvilluar deri në vitin 2029. Duke komentuar mbi këtë çështje, Rayner pranoi se arritja e një marrëveshjeje ideale kërkon lëshime nga të dyja palët. Ajo kritikoi mënyrën se si u trajtuan faktet dhe pasojat para referendumit të Brexit-it, duke kërkuar që kompromiset të diskutohen hapur me qytetarët përpara votimeve të ardhshme. Reagimet nga opozita nuk vonuan. Udhëheqësja konservatore Kemi Badenoch e kritikoi ashpër Burnhamin, duke thënë se ai “nuk e ka menduar mirë këtë çështje” dhe se deklarata e tij përbën një tjetër gabim në komunikim. Ajo argumentoi se britanikët votuan masivisht kundër lëvizjes së lirë gjatë Brexit-it dhe paralajmëroi politikbërësit se nuk duhet të nënvlerësojnë pasojat e migracionit në komunitetet lokale. Edhe ish-kancelari konservator Jeremy Hunt, i cili në kohën e referendumit mbështeste qëndrimin në BE, u tregua skeptik duke paralajmëruar se ringjallja e këtij debati mund të jetë thellësisht përçarëse. Sipas tij, vendi duhet të fokusohet te zbatimi i marrëveshjes aktuale. Hunt shtoi se fokusi kryesor i qeverisë duhet të jetë te rreth një milion të rinj që ndodhen jashtë tregut të punës dhe arsimit, duke aluduar se lëvizja e lirë mund të shtojë presionin mbi pagat dhe konkurrencën në punë. Në anën tjetër, zëvendëskryetarja e Liberal Demokratëve, Daisy Cooper, theksoi se rikthimi i lëvizjes së lirë do të sillte përfitime të rëndësishme për vendin.