Gjithçka që duhet të dini për zgjedhjet e mesmandatit në SHBA: Çfarë është në lojë për votuesit amerikanë?

Qytetarët amerikanë po bëhen gati të votojnë në zgjedhjet e mesmandatit, një proces me peshë të jashtëzakonshme politike. Në këtë garë, Partia Demokratike synon t'i shkëputë Partisë Republikane të Donald Trumpit drejtimin e Senatit dhe të Dhomës së Përfaqësuesve, me synimin për t'i penguar agjendën e kreut të Shtëpisë së Bardhë gjatë dy viteve të mbetura të mandatit të tij. Në këtë artikull mund të informoheni rreth temave kryesore, rëndësisë së votimit të 3 nëntorit dhe se çfarë rrezikohet në këtë proces. Në ShBA, zgjedhjet për dy dhomat e Kongresit — Senatin dhe Dhomën e Përfaqësuesve — zhvillohen në intervale dyvjeçare. Kur ky proces electoral përkon me gjysmën e mandatit katërvjeçar presidencial, ato njihen zyrtarisht si zgjedhje të mesmandatit. Sipas të dhënave nga Qendra Kërkimore Pew, një institucion jopartiak, rreth 250 milionë qytetarë amerikanë gëzojnë të drejtën e votës për zgjedhjet e mesmandatit të vitit 2026, duke shënuar një rritje prej 8.4 milionë votuesish krahasuar me ciklin e kaluar të vitit 2022. Për Dhomën e Përfaqësuesve, gara zhvillohet për 435 ulëse, pasi ligjvënësit e kësaj dhome zgjidhen çdo dy vjet. Nga ana tjetër, mandati i senatorëve zgjat gjashtë vjet. Çdo dy vjet, një e treta e tyre, e ndarë në tri klasa, përballet me procesin e rizgjedhjes. Më 3 nëntor, vëmendja do të jetë te 35 nga 100 vendet e Senatit. Kjo shifër përfshin edhe dy zgjedhje të jashtëzakonshme, pasi republikanët Marco Rubio nga Florida dhe JD Vance nga Ohajo dhanë dorëheqjen nga postet e tyre senatore në janar të vitit 2025 për t'iu bashkuar kabinetit të Trumpit. Krahas Kongresit, elektorati do të zgjedhë gjithashtu guvernatorët në 36 shtete dhe në tri territore amerikane. Në rajone të ndryshme, qytetarët do të votojnë edhe për autoritetet lokale, gjyqësore, si dhe për nisma të ndryshme që kërkojnë vendimmarrje përmes votës popullore në nivel shtetëror. Momentalisht, republikanët ruajnë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve me një epërsi prej vetëm pesë votash. Ky avantazh i brishtë lë të hapur mundësinë që demokratët të sigurojnë mjaftueshëm mbështetje për të marrë frerët e saj. Një skenar i tillë do ta vështirësonte, por jo pamundësonte, qeverisjen e Trumpit, pasi opozita ka sinjalizuar se synon të kundërshtojë disa nga politikat e tij kyçe në fusha të tilla si shëndetësia, taksat doganore dhe qasja ndaj Iranit. Ndërkohë, drejtuesit republikanë kanë theksuar se ruajtja e shumicës do të garantojë vazhdimësinë e politikave të zbatuara gjatë gjysmës së parë të presidencës së Trumpit. Në Senat, republikanët disponojnë 53 nga 100 ulëse, duke gëzuar gjithashtu një shumicë të ngushtë. Senati ruan prerogativën ekskluzive për të konfirmuar emërimet e rëndësishme të presidentit, për të ratifikuar apo hedhur poshtë marrëveshjet ndërkombëtare, si dhe për të gjykuar zyrtarët e lartë në rastet e shkarkimit të iniciuara nga Dhoma e Përfaqësuesve. Numri i përfaqësuesve të çdo shteti në Dhomën e Përfaqësuesve përcaktohet në bazë të densitetit të popullsisë, përmes një formule të njohur si ndarja e vendeve. Përkundër kësaj, të 50 shtetet gëzojnë nga dy senatorë secili, pa marrë parasysh numrin e banorëve. Për shembull, Pensilvania ka aktualisht 17 përfaqësues në Dhomën e Përfaqësuesve dhe Kansasi katër, por të dyja këto shtete përfaqësohen nga dy senatorë secila. Në mënyrë tradicionale, forca politike e presidentit të zgjedhur priret të humbasë ulëse në Dhomën e Përfaqësuesve gjatë zgjedhjeve të mesmandatit, ndonëse ky rregull nuk vlen gjithmonë për Senatin. Sondazhet e fundit të publikuara nga rrjetet kryesore të mediave parashikojnë një garë të fortë, ku demokratët shfaqen me shanse për të shënuar rezultate pozitive.