Kërkohet nga Rubio ndëshkimi i katër biznesmenëve serbë pranë pushtetit të Vuçiqit

Një grup prej katër sipërmarrësish nga Serbia, të njohur për afërsinë e tyre me udhëheqjen aktuale shtetërore, janë vënë në shënjestër të një nisme të re për ndëshkim. Kongresisti republikan amerikan, Joe Wilson, i ka drejtuar një kërkesë zyrtare sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, që ndaj tyre të ndërmerren masa sanksionuese. Në dokumentin e propozuar për sanksione përfshihen Ivan Boshnjak dhe Stojan Vujko, drejtues të kompanisë Millennium Team, Davor Macura nga Alta Banka, si dhe Zhelko Mitroviq, i cili është pronar i televizionit Pink. Sipas shkresës së datës 14 tetor, në të cilën është siguruar qasje, Wilson kërkon që të katër këtyre personave t'u ndalohet hyrja në territorin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, si dhe t'u bllokohet çdo mundësi e shfrytëzimit të sistemit financiar amerikan. Iniciativa e ligjvënësit amerikan është ndërmarrë në cilësinë e bashkëkryesuesit të Komisionit për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë, institucion ky i njohur gjerësisht si Komisioni amerikan i Helsinkit. Në tekstin e kërkesës, katër biznesmenët cilësohen hapur si bashkëpunëtorë të ngushtë të ish-presidentit serb, Aleksandar Vuçiq, të cilët akuzohen se keqpërdorin fondet dhe burimet publike për të siguruar përfitime dhe pasurim personal. “Ata mbajnë në këmbë regjimin e tij të korruptuar, kanë vepruar për të minuar interesat e SHBA-së në Serbi dhe në rajon, si dhe janë përfshirë në mënyrë aktive në manipulimin e zgjedhjeve të 25 tetorit”, theksohet ndër të tjera në këtë letër. Ndërkohë, drejtuesit e Millennium Team dhe ata të Alta Bankës kanë reaguar duke i hedhur poshtë këto akuza si të pabazuara dhe të pavërteta, kurse Zhelko Mitroviq ka zgjedhur të mos japë një përgjigje direkte lidhur me pretendimet e ngritura ndaj tij. Vlen të theksohet se asnjëra nga këto tri kompani nuk figuron aktualisht në ndonjë listë sanksionesh ndërkombëtare, e një gjë e tillë nuk ka ndodhur as në të kaluarën. Po ashtu, vetë biznesmenët Ivan Boshnjak, Stojan Vujko dhe Davor Macura nuk janë përballur kurrë më parë me masa të tilla ndëshkimore ndërkombëtare. Përjashtim bën vetëm rasti i Zhelko Mitroviqit, pronarit të televizionit Pink, i cili kishte qenë më parë cak i sanksioneve të vendosura nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian gjatë periudhës së regjimit të Sllobodan Millosheviqit. Nga ana e saj, Partia Përparimtare Serbe, e cila udhëhiqet nga Vuçiq, ka preferuar të mos japë asnjë koment zyrtar lidhur me këtë zhvillim të fundit. Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 25 tetorit në Serbi po vlerësohen si një nga sprovat më të rëndësishme elektorale për Vuçiqin, i cili në këtë garë synon pozitën e kryeministrit. Ai dhe subjekti i tij politik, Partia Përparimtare Serbe, kanë ushtruar pushtetin absolut në Serbi gjatë 14 viteve të fundit. Në anën tjetër, Departamenti amerikan i Shtetit, përmes një përgjigjeje zyrtare, ka bërë të ditur se nuk i komenton komunikimet e brendshme me Kongresin, dhe as vendimet lidhur me raste specifike, për shkak të natyrës konfidenciale që rregullon çështjet e vizave. “Administrata Trump mbron vendin dhe qytetarët tanë duke zbatuar standardet më të larta të sigurisë kombëtare dhe publike gjatë shqyrtimit të kërkesave për viza”, thuhet në reagimin e tyre. Shtetet e Bashkuara zakonisht ndërmarrin hapa për vendosjen e sanksioneve në rastet kur konstatojnë se një shtet, ndërmarrje, organizatë apo individ përbën rrezik ose kërcënim direkt për sigurinë kombëtare, politikat e jashtme apo stabilitetin ekonomik. Pavarësisht kësaj, sanksionet mbeten kryesisht instrument i diplomacisë dhe politikës së jashtme, ndaj vendosja e tyre nuk nënkupton domosdoshmërisht se personi i prekur është shpallur fajtor nga ndonjë gjykatë për vepra penale. Sa i përket arsyetimit të kërkesës për sanksione, në dokument bëhet e qartë se Ivan Boshnjak dhe Stojan Vujko nga kompania Millennium Team përfitojnë vazhdimisht tenderë e kontrata fitimprurëse nga shteti dhe partnerët kinezë, të cilat ngrenë dyshime të forta për korrupsion të nivelit të lartë. Sipas të dhënave në kërkesë, kjo metodë biznesi po i nxjerr ngadalë jashtë tregut serb kompanitë perëndimore, përfshirë ato me kapital amerikan, duke favorizuar në mënyrë të padrejtë oligarkët e lidhur ngushtë me qeverisjen. Në të njëjtën kohë, ndaj Alta Bankës rëndojnë dyshime të bazuara se ka shërbyer si kanal për kryerjen e aktiviteteve të dyshimta financiare, konkretisht në fushën e pastrimit të parave.