Diplomacia amerikane në fokus: A do të sjellë rikthimi i vëmendjes së SHBA-së presion real mbi Beogradin?

Pas një periudhe të gjatë stanjacioni, procesi i dialogut mes Kosovës dhe Serbisë është kthyer sërish në qendër të vëmendjes së Uashingtonit dhe OKB-së. Ky zhvendosje diplomatike ka ngjallur shpresa për një dinamikë të re, megjithatë, pikëpyetjet mbeten të mëdha: a do të tejkalojnë këto përpjekje kornizat e deklaratave formale, duke u shndërruar në veprime konkrete që obligojnë Serbinë për njohjen e realitetit të ri? Analistët vlerësojnë se roli i administratës së presidentit Donald Trump do të jetë përcaktues për rrjedhën e bisedimeve. Megjithatë, kompleksiteti i situatës gjeopolitike dhe proceset e brendshme zgjedhore në Serbi mund të shërbejnë si pengesa të konsiderueshme në këtë rrugëtim drejt normalizimit të raporteve. Profesori dr. Fejzulla Berisha, në një analizë për zhvillimet e fundit, thekson se diplomacia ndërkombëtare nuk mund të mjaftohet më me thirrje për paqe, të cilat shpeshherë dështojnë përballë mungesës së vullnetit politik. Sipas tij, për Kosovën, dialogu nuk është thjesht një proces teknik, por një çështje jetike që ndërlidhet me sovranitetin, sigurinë kombëtare dhe të ardhmen euroatlantike. “Përgjegjësia e përbashkët për paqen nuk duhet të shërbejë si mbulesë për të barazuar fajin. Çdo palë duhet të mbajë peshën e veprimeve të veta dhe të marrëveshjeve të nënshkruara. Nuk mund të ketë barazi automatike kur detyrimet mbeten të papërmbushura nga njëra anë,” ka deklaruar Berisha. Profesori nënvizon se presioni ndërkombëtar duhet të jetë i bazuar në kritere të matshme dhe pasoja të qarta për palën që pengon progresin. Në këtë drejtim, ai veçon domosdoshmërinë e zbardhjes së plotë të sulmit terrorist në Banjskë, të ndodhur më 24 shtator 2023, duke kërkuar që përgjegjësit të përballen me drejtësinë si parakusht për besueshmërinë e procesit. Sipas Berishës, ndërsa Kosova duhet të vazhdojë forcimin e shtetit ligjor dhe mbrojtjen e të drejtave të qytetarëve, Serbia duhet të dëshmojë me veprime, e jo me fjalë, se është e gatshme për normalizim. Përparimi i Serbisë drejt integrimeve evropiane, sipas tij, duhet të jetë i kushtëzuar drejtpërdrejt me përmbushjen e të gjitha zotimeve në raport me Kosovën, duke e shndërruar kështu dialogun nga një proces i pafundëm në një mekanizëm efektiv për paqe të qëndrueshme.