Dritë jeshile për Lojërat Mesdhetare 2030: Kosova zyrtarizon marrëveshjen prej 60 milionë eurosh me Francën

Institucionet e Kosovës kanë hedhur një hap kyç drejt përgatitjeve për organizimin e Lojërave Mesdhetare 2030, duke e bërë zyrtare marrëveshjen e financimit me vlerë 60 milionë euro, e cila është lidhur me Agjencinë Franceze për Zhvillim (AFD). Dokumenti ligjor për ratifikimin e këtij akordi është bërë publik në Gazetën Zyrtare të Republikës së Kosovës më 21 tetor 2026, duke shënuar kështu kurorëzimin e një prej proceseve më të rëndësishme financiare për këtë ngjarje të madhe ndërkombëtare. Edhe pse fondet lidhen ngushtë me agjendën e Lojërave Mesdhetare, impakti i këtyre investimeve shtrihet përtej fushës së sportit, duke prekur drejtpërdrejt përmirësimin e kushteve të jetesës dhe të arsimimit për mijëra të rinj anembanë vendit. Detajet e pazarit financiar dhe nënshkrimi i marrëveshjes Sipas të dhënave të publikuara nga Agjencia Franceze për Zhvillim, partneriteti financiar u vulos zyrtarisht më 27 korrik 2026 nga ministri i Financave të Kosovës, Hekuran Murati, si dhe drejtori rajonal i AFD-së, Arnaud Dauphin. Paketa parasheh një kredi sovrane prej 60 milionë eurosh, së cilës i shtohen edhe 1.2 milion euro të dedikuara për mbështetje dhe asistencë teknike. Kuruja e përgjithshme financiare e këtij projekti kap shifrën e afërsisht 70 milionë eurove, ndërkohë që pjesa e mbetur e buxhetit pritet të mbulohet nga burimet vendore të Kosovës dhe fondet evropiane. Konviktet e Prishtinës shndërrohen përkohësisht në Fshat Olimpik Një nga ndërhyrjet më madhore të parashikuara është rehabilitimi dhe zgjerimi rrënjësor i Qendrës së Studentëve në kryeqytet. Ky kompleks universitar është planifikuar që në fazën e ngjarjes të shërbejë si Fshat Olimpik për akomodimin e sportistëve ndërkombëtarë, për t'u rikthyer më pas plotësisht në shërbim të komunitetit studentor. Plani parashikon rikonstruksionin e konvikteve ekzistuese, zgjerimin e hapësirave të mensës, ngritjen e ndërtesave të reja për banim, një qendre të re shëndetësore, ambiente administrative, si dhe zona multifunksionale për studentët. Gjithashtu, projekti përfshin edhe ndërtimin e një pishine me përmasa gjysmëolimpike. Rehabilitimi i shkollave dhe infrastrukturës sportive Pjesa tjetër e fondeve do të orientohet drejt modernizimit të infrastrukturës sportive në 12 shkolla të arsimit fillor dhe të mesëm, si dhe në përmirësimin e kushteve në Fakultetin e Edukimit Fizik dhe të Sportit. Këto hapësira do të funksionojnë fillimisht si pika stërvitore gjatë Lojërave Mesdhetare, për të mbetur më pas në dispozicion të përhershëm të nxënësve, studentëve dhe gjithë komunitetit sportiv. Statistikat e Agjencisë Franceze për Zhvillim tregojnë se mbi 40 mijë nxënës dhe studentë do të përfitojnë drejtpërdrejt nga ky investim. Të gjitha ndërtesat e reja dhe ato që do t'ienë nën procesin e renovimit do të respektojnë standardet evropiane për efiçiencën e energjisë, sigurinë fizike, qasshmërinë për personat me aftësi të kufizuara dhe mbrojtjen e ambientit. Afatet kohore të realizimit të investimeve AFD-ja e ka kategorizuar këtë nismë si një projekt në zhvillim e sipër, me një horizont kohor zbatimi që shtrihet nga korriku i vitit 2026 deri në korrik të vitit 2038. Megjithatë, ky afat i gjatë i përket ciklit të plotë financiar dhe administrativ të projektit dhe nuk nënkupton se punimet ndërtimore për Lojërat Mesdhetare do të zvarriten deri në vitin 2038. Për jetësimin e punimeve, projektimin dhe mbikëqyrjen, AFD do të ndjekë procedura transparente të prokurimit ndërkombëtar, ndërsa zbatimi në terren do të koordinohet nga institucionet qendrore të Kosovës, autoritetet arsimore dhe Komuna e Prishtinës. Ndikimi në buxhetin e shtetit Marrëveshja prej 60 milionë eurosh paraqet një kredi sovrane, çka nënkupton se ajo përbën një detyrim ligjor huamarrjeje për shtetin dhe nuk bëhet fjalë për fonde të falura apo donacione. Kushtet e hollësishme financiare, normat e interesit dhe afatet e shlyerjes janë përcaktuar sipas akteve të ratifikuara, ndërsa shuma prej 1.2 milion eurosh për asistencë teknike përbën një grant të veçantë brenda kësaj pakete mbështetëse.