Raporti i DASH-it: Kosova shënon progres në luftën ndaj trafikimit, 13 viktima të regjistruara gjatë vitit

Raporti vjetor i Departamentit Amerikan të Shtetit (DASH) për trafikimin e qenieve njerëzore për vitin 2026 në Kosovë vë në pah se ekzekutivi nuk i përmbush plotësisht standardet minimale për çrrënjosjen e kësaj dukurie, megjithatë vazhdon të ndërmarrë hapa të rëndësishëm drejt arritjes së tyre. Sipas dokumentit zyrtar, krahasuar me periudhën e mëparshme, autoritetet kanë shënuar përmirësim të përgjithshëm, çka ka bërë që Kosova të ruajë pozicionin e saj në Nivelin 2. Ndër sukseset e evidentuara përfshihen rritja e numrit të trafikantëve të dënuar me burgim, si dhe zgjerimi i buxhetit për mbështetjen e viktimave dhe nismat parandaluese. Vlerësimi i bërë për zbatimin e Planit Kombëtar të Veprimit 2024-2025 ka dëshmuar se afër gjysma e objektivave janë realizuar me sukses. Megjithatë, raporti njofton se autoritetet ende nuk i plotësojnë standardet minimale në disa sektorë kryesorë. Është vënë re një rënie e numrit të aktakuzave të ngritura kundër personave të dyshuar për këtë vepër penale. Pavarësisht se gjykatat kanë dënuar një numër më të madh keqbërësish, shumica e dënimeve kanë qenë nën minimumin ligjor të paraparë për këtë vepër. Një tjetër shqetësim i ngritur nga DASH-i është se institucionet nuk i kanë hetuar të gjitha rastet e fëmijëve të detyruar për lypje si mundësi të trafikimit njerëzor. Për shkak të mekanizmave të brishtë identifikues për këtë kategori, shteti ka dështuar të parandalojë ndëshkimin e padrejtë të viktimave për veprime të paligjshme që kanë buruar drejtpërdrejt nga trafikimi. Gjatë kësaj periudhe, Qeveria ka identifikuar 13 viktima, krahasuar me 14 të tilla në vitin 2024. Të gjitha viktimat e zbuluara janë shfrytëzuar për qëllime seksuale, ku dy prej tyre ishin gra dhe 11 vajza, pa pasur asnjë shtetase të huaj mes tyre. Edhe pse ekzistonin Procedurat Standarde të Veprimit (PSV) dhe Mekanizmi Kombëtar i Referimit (MKR), vëzhguesit kanë sinjalizuar mungesë udhëzimesh të qarta dhe veprimesh proaktive për identifikimin e fëmijëve që detyrohen të lypin. Sipas rregullave, PSV-të kërkojnë bashkëpunimin mes një hetuesi nga Njësia për Hetimin e Trafikimit me Qenie Njerëzore (THBD) dhe një avokati të viktimave nga Zyra për Ndihmë dhe Avokim të Viktimave (VAAO) për të bërë vlerësimin e rrezikut dhe referimin e rasteve. Në rastet me të mitur, në këtë proces përfshihet domosdoshmërisht edhe një punonjës social, ndërsa organizatat joqeveritare kanë konfirmuar se ky sistem referimi funksionon mirë. Për më tepër, autoritetet kanë ofruar strehim, kujdes mjekësor, këshillim, ndihmë juridike dhe mbështetje për riatdhesim, si në mënyrë të pavarur ashtu edhe përmes bashkëpunimit me shoqërinë civile, duke u dalë në ndihmë gjithsej 18 viktimave. Në kuadër të këtyre masave, qeveria ka menaxhuar objektin e specializuar të sigurisë së përkohshme (ISF) për personat në rrezik të lartë, përfshirë rastet kur autorët janë në arrati, dëshmitarët në procese gjyqësore apo ata që presin riatdhesimin, krahas licencimit dhe financimit të dy strehimoreve të tjera.