E ardhmja e Shqipërisë në rrezik: Thirrje urgjente për t'i dhënë fund shurdhësisë institucionale ndaj zërit të studentëve

Progresi i një vendi nuk sigurohet përmes heshtjes së brezit të ri, por duke i dhënë hapësirë dëgjimi. Shqipëria kërkon institucione që japin llogari transparente, standarde më të larta në arsim dhe një ekzekutiv që e vendos interesin e përgjithshëm mbi çdo agjendë partiake. Territori shqiptar nuk përfaqëson pronën private të asnjë force politike, zyrtari apo kabineti qeveritar. Ky vend është streha e përbashkët e të gjithë qytetarëve, e ngritur mbi sakrificat e vazhdueshme të brezave dhe e ushqyer nga ëndrrat e fëmijëve dhe rinisë. Asnjë pushtet nuk gëzon të drejtën ta trajtojë shtetin si pasuri vetjake dhe asnjë institucion nuk mund të vendoset mbi vullnetin e qytetarit të thjeshtë. Ndaj dhe çdo shqetësim që cenon të ardhmen akademike të të rinjve lyp trajtim me përgjegjësi të lartë, seriozitet dhe maturi. Qëndrimet kritike nuk duhen perceptuar kurrë si cenim apo rrezik për pushtetin, por si një dritare për të kuptuar mangësitë dhe për të përmirësuar gabimet. Një shoqëri që shurdhohet ndaj rinisë rrezikon të humbasë jo thjesht besimin e tyre, por vetë destinacionin e saj afatgjatë. Studentët nuk përfaqësojnë aktorë kundërshtarë ndaj shtetit. Ata janë qytetarë që kërkojnë realizimin e të drejtave të tyre legjitime, kërkojnë standarde dinjitoze dhe perspektivë për një jetë më cilësore brenda vendit. Pas çdo proteste apo thirrjeje të një studenti fshihet një familje e tërë që ka bërë flri për shkollimin e tij, janë prindër që kanë mbjellë shpresat te fëmijët dhe djem e vajza që dëshirojnë të hedhin rrënjë në vendlindje. Përkujdesja për t'i dëgjuar ata nuk përbën shenjë dobësie të qeverisë, por detyrim kushtetues dhe moral njerëzor. Kryeministri Edi Rama, në cilësinë e drejtuesit të ekzekutivit, mban barrën e provës për të dëshmuar se aparati shtetëror ekziston për t'i shërbyer qytetarëve dhe jo e kundërta. Demokracia funksionale nuk matet me fjalë të mëdha, me njoftime projektesh, organizime ceremoniale apo me monopolin mbi arenën publike. Ajo dëshmohet përmes treguesve të prekshëm: cilësisë reale të arsimit, mundësive punësuese për brezin e ri, mbarëvajtjes së institucioneve, garantimit të të drejtave dhe besimit të palëkundur të qytetarëve te shteti i së drejtës. Fjalët mund të ndërtojnë imazhe dhe pritshmëri, mirëpo janë vetëm veprat ato që konkretizojnë ndryshimin. Në rastet kur një kërkesë studentore nuk mund të gjejë miratim, qeveria është e detyruar të ofrojë argumente të qarta dhe shteruese. Kur një problematiski i jepet zgjidhje, duhet të përcaktohen qartësisht afatet kohore, përgjegjësitë institucionale dhe modalitetet e implementimit. Kur politikat e ndjekura nuk prodhojnë efektet e dëshiruara, është e domosdoshme të ekzistojë vullneti politik për korrigjimin e tyre. Kjo është rruga e vetme për të fituar besimin e publikut: përmes transparencës maksimale, llogaridhënies pa kushte dhe rezultateve të matshme në terren. I. Arsimi nuk mund të jetë peng i politikës. Një nga shtyllat më jetike për fatet e Shqipërisë mbetet situata e arsimit të lartë dhe universiteteve. Universitetet nuk janë thjesht godina për shpërndarje diplomash; ato përfaqësojnë laboratorët ku brumosen mendjet kritike, ekspertët e fushave, shkencëtarët dhe liderët e së nesërmes. Për rrjedhojë, cilësia arsimore nuk mund të reduktohet në shifra statistikore diplomash, metra katrorë ndërtimesh apo premtime formale për reforma. Ajo duhet matur me nivelin e vërtetë të mësimdhënies, standardet e kërkimit shkencor, integritetin moral të stafit, transparencën e vendimmarrjeve dhe hapësirat reale të rritjes profesionale që u krijohen studentëve. Institucionet e arsimit të lartë kërkojnë meritokraci të pakompromis, autonomi të mirëfilltë, drejtues me integritet të lartë dhe pedagogë që vlerësohen bazuar te dija dhe kontributi real. Në sektorin e arsimit, pesha e vendimeve institucionale është madhore, pasi gabimet nuk dëmtojnë vetëm një brez, por lënë pasoja për dekada të tëra në trajektoren zhvillimore të shtetit.