Misteri i fqinjit kozmik: Sa pranë nesh ndodhet vërtet ekzoplaneti më i afërt?

Në datën 16 tetor 2012, bota shkencore bëri bujë me kumtin e gjetjes së Alpha Centauri Bb, i cili në atë periudhë konsiderohej si ekzoplaneti më i afërt i zbuluar, me një largësi prej rreth 4,37 vite dritë. Ky zbulim u arrit nga një grup kërkimor i kryesuar nga Xavier Dumusque pranë Universitetit të Gjenevës, në bashkëpunim të ngushtë me Observatorin Evropian Jugor (ESO). Kjo gjetje u bë e mundur falë përdorimit të spektrografit HARPS të instaluar në një teleskop në Kili, duke aplikuar metodën e shpejtësisë radiale (Doppler). Përmes shqyrtimit të ndryshimeve të dritës nga ylli Alpha Centauri B, astronomët vunë re një sinjal që sinjalizonte praninë e një trupi qiellor me masë minimale prej 1,13 herë më të madhe se e Tokës, i cili orbitonte në një afërsi ekstreme prej vetëm 0,04 njësish astronomike, e barabartë me afro 6 milionë kilometra. Për shkak të këtij pozicioni tejet afër yllit, temperatura llogaritej të kalonte 1 200 gradë Celsius në sipërfaqe, duke eleminuar çdo shans për praninë e ujit në gjendje të lëngshme; megjithatë, ky hap hapi dyert për hamendësime rreth mundësisë së trupave të tjerë qiellorë brenda të njëjtit sistem yjor. Sistemi Alpha Centauri përbëhet nga një treshe yjore: Alpha Centauri A (i ngjashëm me Diellin tonë), Alpha Centauri B (një yll xhuxh portokalli) dhe Proxima Centauri (një xhuxh i kuq i vendosur 4,24 vite dritë larg). Prej kohësh, ky sistem është parë si një nga stacionet më premtuese për hulumtimet e ardhshme të hapësirës, pasi paraqet sistemin më të afërt të këtij lloji me Sistemin tonë Diellor. Edhe pse lajmi i vitit 2012 solli një valë të madhe gëzimi dhe u cilësua si zbulimi i “fqinjit të Tokës”, deri në vitin 2015 u kuptua qartë se sinjali i kapur me gjasë nuk vinte nga një planet real, por ishte pasojë e lëkundjeve të vetë yllit ose e pasaktësive në instrumentet matëse. Një kthesë rrënjësore ndodhi në vitin 2016 me identifikimin e Proxima Centauri b, një trup qiellor që qarkullon brenda zonës së banueshme të Proxima Centauri dhe që sot njihet zyrtarisht si ekzoplaneti më i afërt i vërtetuar. Aktualisht, sistemi Alpha Centauri vazhdon të jetë në qendër të vëmendjes për misionet e ardhshme ndëryjore, ku përfshihet edhe iniciativa e njohur "Breakthrough Starshot", e cila synon dërgimin e sondave tekonologjike miniaturë drejt yjeve fqinjë. Episodi i vitit 2012, pavarësisht se përfundimisht u hodh poshtë, mbetet një gur kilometrik i rëndësishëm që dëshmon si vështirësitë në gjuetinë e ekzoplaneteve, ashtu edhe ritmin e jashtëzakonshëm të zhvillimit të kësaj fushe shkencore.