Krizë e rëndë financiare në futbollin anglez: Shumica e klubeve drejt falimentimit

Futbolli në Angli po përballet me një alarm të kuq financiar, pasi një studim i fundit i realizuar nga Rregullatori i Pavarur i Futbollit (IFR) ka nxjerrë në pah se plot 94 për qind e skuadrave operojnë me humbje, ndërkohë që një pjesë e konsiderueshme e tyre gjenden në rrezik real për të shpallur falimentimin. Sipas të dhënave të bëra publike përmes Daily Mail, rreth një e treta e ekipeve që bëjnë pjesë në EFL dhe National League po rrezikojnë drejtpërdrejt ekzistencën e tyre, ku mbi 60 për qind e tyre tashmë vlerësohen si teknikisht të falimentuara. Situata bëhet edhe më alarmante po të merret parasysh fakti se më shumë se një e katërta e këtyre bashkësive sportive nuk do t'ia dilnin të mbijetonin as për 30 ditë nëse investitorët e tyre tërhiqnin mbështetjen financiare. Dokumenti zyrtar bën thirrje për ndërhyrje dhe reforma të menjëhershme, duke fajësuar si faktorë kryesorë të kësaj situate rritjen e pajustifikuar të rrogave të lojtarëve, ngarkesën me borxhe dhe varësinë e tejskajshme nga xhepi i pronarëve. Një tjetër plagë e madhe mbetet hendeku i thellë ekonomik mes Premier League dhe divizioneve të tjera. Aktualisht, klubet e elitës sigurojnë mesatarisht 8.7 herë më shumë të ardhura se ato të Championship-it, ndërkohë që në vitin 1992 kjo diferencë ishte vetëm 2.7-fish. Për më tepër, fondet e solidaritetit që përfitojnë skuadrat që bien nga Premier League ushtrojnë një presion shtesë te pjesa tjetër e klubeve, të cilat detyrohen të ndërmarrin hapa të rrezikshëm financiarë thjesht për të ruajtur konkurrueshmërinë në fushë. Lulëzim i shpenzimeve për paga dhe thellim i defiçitit Gjatë periudhës nga sezoni 2021/22 deri në atë 2025/26, fondi i pagave është ngritur ndjeshëm: 33 për qind në Premier League, 32 për qind në Championship, 71 për qind në League One dhe 63 për qind në League Two. Paralelisht, pasqyrat financiare tregojnë humbje gjithnjë e më të mëdha. Në Premier League, defiçiti është rritur nga 20 milionë në 44 milionë paundë, ndërsa në Championship ka shkuar nga 13 milionë në 22 milionë paundë. Në League One, bilancet negative janë trefundësuar brenda pesë sezonesh, duke u ngjitur nga 2.4 në 7.5 milionë paundë, kurse në League Two dëmet janë rritur nga 600 mijë në 2.7 milionë paundë. Raporti nënvizon se problematika nuk lidhet vetëm me blerjet e shtrenjta të futbollistëve. Ngritja e shpenzimeve operative ka sjellë një situatë ku 17 skuadra nga EFL dhe National League do të regjistronin humbje financiare edhe në rast se nuk do t'u paguanin fare rroga lojtarëve të tyre. Borxhi i përgjithshëm pritet të kapë shifrën e 5.1 miliardë paundëve Referuar statistikave të publikuara, detyrimet totale të klubeve janë rritur nga 2.8 miliardë paundë sa ishin në edicionin 2020/21 në 4.1 miliardë gjatë periudhës 2024/25, ndërsa parashikimet tregojnë se shifra do të kulmojë në 5.1 miliardë paundë brenda këtij sezoni. Vlen të theksohet se vetëm klubet e Premier League mbajnë rreth 75 për qind të këtij borxhi total. Sa i përket qarkullimit të parave, futbolli anglez ka gjeneruar mbi 9 miliardë paundë gjatë sezonit 2025/26. Nga ky total, 7.5 miliardë i përkasin elitës, një miliard Championship-it, 460 milionë League One dhe League Two, ndërsa vetëm 70 milionë paundë shkojnë për National League. Këto shifra dëshmojnë qartë pabarazinë e skajshme që ekziston mes majës dhe kategorive inferiore, duke ngritur pikëpyetje serioze mbi qëndruambajtjen afatgjatë të këtij sporti në vend.