Banka Botërore jep alarmin: Shpopullimi dhe plakja e shoqërisë po frenojnë ekonominë e vendit

Potenciali i zhvillimit ekonomik në Shqipëri vijon të mbetet i kufizuar si pasojë e valës së emigracionit, plakjes demografike të popullsisë dhe mungesës së një fuqie punëtore që t'i përgjigjet kërkesave reale të bizneseve. Edhe pse dekada e fundit ka shënuar zhvillime pozitive, dinamika e tregut të punës po paraqet shenja ngadalësimi, ndërkohë që përfshirja e ulët e grave dhe e gjeneratave të reja në punësim mbetet një prej pengesave kryesore për ekonominë kombëtare. Nëpërmjet raportit të titulluar "Poverty & Equity Brief", i bërë publik më 9 tetor 2026, Banka Botërore vë inatet në dukje se rimëkëmbja e tregut të punës ka shërbyer si shtyllë kyçe në zbutjen e varfërisë, por statistikat më të freskëta tregojnë një frenim të ritmeve. "Largimi i vazhdueshëm i trurit dhe fuqisë punëtore, rritja e moshës mesatare të popullsisë dhe mospërputhja mes aftësive profesionale dhe nevojave të tregut vazhdojnë të ngushtojnë bazën e punësimit dhe të pengojnë rritjen e produktivitetit", nënvizohet shprehimisht në dokumentin e institucionit financiar. Gjatë tre mujave të parë të vitit 2026, shkalla e aktivitetit në tregun e punës për grupmoshën 15 deri në 64 vjeç pësoi një ulje në 76.2%, duke shënuar një tkurrje prej 0.5 pikë përqindjeje në raport me periudhën e kaluar. Statistikat për punësimin e qytetarëve mbi moshën 15 vjeç u regjistruan në nivelin 58%, duke pësuar një rënie vjetore prej 0.3 pikë përqindjeje, ndërsa shkalla e papunësisë u stabilizua në 8.4%. Vështirësitë godasin më fort shtresën e grave dhe të rinjve, të cilët vazhdojnë të shfaqin nivele më të pakta angazhimi dhe punësimi në krahasim me burrat në moshë aktive pune. "Optimizimi i kapitalit njerëzor në Shqipëri, veçanërisht përmes nxitjes së punësimit te gratë dhe hapjes së dyerve për të rinjtë, përbën çelësin e suksesit për të mbajtur gjallë rritjen ekonomike, për të përshpejtuar rënien e varfërisë dhe për t'u afruar me standardet e shteteve me të ardhura të larta", analizon Banka Botërore. Sipas këtij institucioni ndërkombëtar, vetëm shfuqizimi i pabarazive gjinore në sektorin e punës do të mund të prodhonte një zgjerim të llogaritur prej 12% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për frymë në planin afatgjatë. Pavarësisht këtyre ngërçeve, treguesit e varfërisë në Shqipëri pritet të shënojnë ulje të mëtejshme pëjatë vitit 2026, të ndihmuar nga ecuria e ekonomisë dhe arritjet e deritanishme në tregun e punës. Parashikimet e Bankës Botërore tregojnë se shkalla e varfërisë ka rënë nga 25% që ishte në vitin 2024 në 23.1% përgjatë vitit 2025, ndërsa pritet të zbresë deri në 21.6% brenda këtij viti. Ky tregues mbështetet tek kufiri standard ndërkombëtar i varfërisë prej 8.30 dollarësh për çdo person në ditë, i llogaritur sipas paritetit të fuqisë blerëse për vitin 2021, që aplikohet për vendet me të ardhura të mesme të larta. Megjithatë, ekspertët sqarojnë se këto shifra përbëjnë vetëm llogaritje statistikore dhe jo matje direkte, duke qenë se vrojtimi i fundit familjar për llogaritjen e varfërisë i përket vitit 2018. Raporti gjithashtu nxjerr në pah hendekun e thellë të të ardhurave krahasuar me parametrat globalë të mirëqenies. "Shqipëria vazhdon të ndeshet me një sfidë madhore sa i përket përafrimit të standardeve të të ardhurave", përfundon vlerësimi i Bankës Botërore. Treguesi i distancës nga prosperiteti u regjistrua në vlerën 4.1 gjatë vitit 2018, çka dëshmon se të ardhurat mesatare në vend duhet të pësojnë një rritje prej gati katër herësh për të arritur nivelin global të prosperitetit prej 28 dollarësh për person në ditë.