Përleshje diplomatike në BE për buxhetin: Kancelari gjerman Merz hedh poshtë propozimin e Irlandës

Në përpjekjet për arritjen e një marrëveshjeje mbi buxhetin e Bashkimit Evropian, presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së ka paraqitur një kompromis të ri. Por kancelari gjerman Friedrich Merz (CDU) nuk duket i kënaqur. Ai deklaroi për këtë propozim, se "shuma e parashikuar në propozimin e ri nuk përbën bazë për një marrëveshje." Në propozim, shuma prej rreth dy trilionë eurosh për periudhën 2028–2034, e propozuar fillimisht nga Komisioni Evropian, është ulur disi. Qeveria në Dublin, e cila aktualisht mban presidencën e Këshillit të BE-së, vlerëson se mund të kursehen rreth 140 miliardë euro, ose afërsisht 8 për qind krahasuar me propozimin fillestar. Nga këndvështrimi i qeverisë gjermane, kjo nuk mjafton. Kancelari Friedrich Merz ka kërkuar së fundmi që buxheti të reduktohet me qindra miliarda euro. Të njëjtin qëndrim mbajnë edhe kryeministrat e Holandës, Suedisë dhe Austrisë. Të gjitha këto vende bëjnë pjesë në grupin e ashtuquajtur të "neto-paguesve”, pra shteteve që kontribuojnë më shumë në buxhetin e BE-së sesa marrin prej tij. Edhe Suedia dhe Austria e kanë refuzuar propozimin e ri. Ministrja austriake për Evropën, Claudia Bauer, deklaroi se projekti i ri i buxhetit është ende shumë larg marrjes së miratimit nga Vjena. Sipas saj, nëntë vendet neto-paguese mbulojnë aktualisht rreth 60 për qind të buxhetit të BE-së. Më shumë se kaq, tha ajo, nuk mund t'u kërkohet taksapaguesve të tyre. "Buxheti i BE-së duhet të jetë i përballueshëm për ata që mbajnë barrën kryesore të financimit", tha Merz. Sipas tij, priorizimi dhe modernizimi i buxhetit evropian është një detyrë e përbashkët për të gjitha shtetet anëtare. Me këtë deklaratë ai lë të kuptohet edhe një tjetër pikë konflikti. Presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së ka reduktuar veçanërisht fondet që qeveria gjermane dëshiron t'i shohë të forcuara, konkretisht ato për konkurrueshmërinë, kërkimin shkencor dhe mbrojtjen. Në të kundërt, fondet tradicionalisht më të mëdha për bujqësinë dhe politikën e zhvillimit rajonal janë prekur shumë pak. Kjo e fundit synon të zvogëlojë dallimet ekonomike dhe sociale mes rajoneve të ndryshme të Evropës dhe për këtë arsye u sjell përfitime veçanërisht vendeve më të varfra të BE-së. Po ashtu, pothuajse të paprekura mbeten edhe fondet për migracionin, mbrojtjen e kufijve dhe sigurinë e brendshme. Kritika nga parti të ndryshme vijnë edhe nga Parlamenti Evropian, por në drejtimin e kundërt. Negociatorët e Parlamentit për Kornizën Financiare Shumëvjeçare (MFF), nga Partia Popullore Evropiane (EPP) dhe socialdemokratët, theksojnë: "Propozimi i presidencës irlandeze të Këshillit nuk mund të shërbejë si pikënisje për një marrëveshje. Një shkurtim prej tetë për qind krahasuar me propozimin e Komisionit, i cili gjithsesi e mban buxhetin vetëm në nivelin e periudhës aktuale, do të nënkuptonte dobësimin e aftësisë sonë për të vepruar." Sipas tyre, kjo vjen pikërisht në një kohë kur Evropës i kërkohet më shumë angazhim në fushat e konkurrueshmërisë, mbrojtjes dhe sigurisë. Të enjten, negociatat për buxhetin e ri të BE-së, i cili përcakton bazën financiare për punën dhe prioritetet e Bashkimit Evropian në vitet e ardhshme, do të vazhdojnë në samitin e krerëve të shteteve dhe qeverive në Bruksel. Koha nuk pret. Fillimisht, shtetet anëtare të BE-së synonin të arrinin një marrëveshje deri në fund të vitit, edhe për t'u paraprirë zgjedhjeve presidenciale