Kriza e thellë në Francë: Protestat e nxënësve kalojnë në trazira kombëtare dhe mbi 6 mijë të arrestuar

Ajo që nisi si një reagim i izoluar për kushtet në institucionet arsimore, është shndërruar brenda një periudhe të shkurtër në një lëvizje mbarëkombëtare në Francë. Valë të papara protestash janë përhapur nga zonat periferike të Parisit drejt qyteteve të tjera, duke sjellë si pasojë bllokimin e shkollave, ngritjen e barrikadave dhe përleshje të dhunshme me forcat e rendit. Në kulmin e mobilizimit, shifrat zyrtare fletën për mbi 250 mijë pjesëmarrës në rrugë, ndërsa organizatorët e këtyre tubimeve insistojnë se numri ka qenë edhe më i lartë. Mbi 500 shkolla janë përfshirë nga kjo valë pakënaqësie, duke detyruar ndërprerjen e procesit mësimor në mjaft prej tyre. Ryan Rani, i cili mban pozicionin e presidentit të Bashkimit të Nxënësve të Shkollave të Mesme, thekson se situata ka eskaluar me ritme të shpejta, duke u shndërruar nga një revoltë e kufizuar në një lëvizje masive mbarëkombëtare. Në thelb të këtij revolti qëndrojnë shqetësimet e hershme për mungesën kronike të mësuesve, mbingarkesën e nxënësve në klasa, stafet mbështetëse të pamjaftueshme dhe infrastrukturën e amortizuar të shkollave. Të dhënat nga Ministria franceze e Arsimit tregojnë se gjatë vitit shkollor 2024–2025, rreth 10 për qind e orëve mësimore në shkollat e mesme publike mbetën pa u zhvilluar, kryesisht si pasojë e mungesës së zëvendësuesve për pedagogët. Këto problematika shfaqen me intensitet më të lartë në territoret me të ardhura modeste, ku nxënësit vuajnë mungesën e burimeve dhe perspektivave të barabarta. Krahas kësaj, protestuesit kërkojnë reformimin dhe transparencë më të madhe të platformës Parcoursup, e cila shërben për aplikimet në universitete. Megjithatë, situata ka degeneruar në incidente të rënda dhune. Autoritetet konfirmojnë se mbi 6 mijë e 100 persona janë vënë në pranga, prej të cilëve mbi 1 mijë e 800 po përballen me ndjekje penale. Bilanci flet gjithashtu për 215 nxënës të lënduar, 85 punonjës të sistemit arsimor dhe mbi 700 efektivë policie që kanë pësuar dëmtime fizike. Dëmet materiale llogariten në përmasa të mëdha. Të paktën 24 shkolla të mesme kanë pësuar shkatërrime të rënda, me faturën financiare të riparimeve që kap vlerën nga 20 deri në 30 milionë euro. Pezullimi i gjatë i veprimtarisë në këto objekte rrezikon të lërë pa mësim afërsisht 30 mijë nxënës. Përdorimi i gazit lotsjellës dhe i mjeteve të tjera shtrënguese për shpërndarjen e turmës ka ngritur shqetësime dhe kritika të forta ndaj sjelljes policore. Rasti më alarmant u shënua në qytetin e Lens, ku një 15-vjeçar pësoi gjymtim duke humbur dorën dhe një pjesë të parakrahut gjatë përleshjeve. Si pasojë e këtij incidenti, autoritetet vendosën ndalimin e përdorimit të granatave zhurmuese gjatë tubimeve të të rinjve, ndërkohë që 18 raste janë dërguar për verifikim pranë institucioneve të kontrollit të brendshëm policor. Kryeministri francez, Sébastien Lecornu, ndonëse ka dalë në mbrojtje të veprimit të forcave të rendit, ka kërkuar hetime të thella dhe transparente për çdo rast të tejkalimit të dhunës që ka sjellë plagosje. Ai ka parashtruar pesë drejtime kryesore për zgjidhjen e krizës: sigurimin e mbulimit të orëve mësimore në rast mungesash, përmirësimin e kushteve të objekteve shkollore, rishikimin e orareve, rritjen e transparencës në regjistrimet universitare dhe fuqizimin e mekanizmave përfaqësues të nxënësve. Projekt-masat e para pritet të dalin në dritë në përfundim të muajit tetor, ndërsa ekzekutivi ndodhet nën presionin e shtrëngimeve buxhetore dhe objektivave për frenimin e deficitit publik. Nga ana tjetër, zërat udhëheqës të nxënësve dhe studentëve kërkojnë garanci reale dhe jo thjesht premtime në letër. Suzanne Nijdam, e cila drejton Federatën e Shoqatave të Përgjithshme Studentore, ka paralajmëruar se protestat do të vijojnë derisa pushteti të ndërmarrë hapa konkretë drejt përmbushjes së platformës së tyre të kërkesave. Edhe në radhët e opinionit publik ndjesitë janë të ndara. Sipas një sondazhi të publikuar nga Reuters, 72 për qind e qytetarëve francezë i vlerësojnë si të drejta kërkesat e nxënësve, por nga ana tjetër, 55 për qind e tyre shprehen se protestat tashmë duhet të marrin fund për t'i hapur rrugë normalitetit.