Apeli i fortë i Uashingtonit nga Athina: Perëndimi duhet të zgjohet para se të jetë vonë

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka lëshuar një paralajmërim të fortë gjatë një fjalimi të mbajtur në Athinë, duke theksuar se bota perëndimore gjendet përballë një udhëkryqi vendimtar: ose të rimarrë fuqinë dhe ndikimin e saj global, ose të përballet me rënien dhenshtrimin përfundimtar. Duke evokuar lavdinë e Greqisë antike, Rubio e vuri theksin te kriza e vetëbesimit, rënia e gatishmërisë ushtarake dhe braktisja e sovranitetit kombëtar nga ana e vendeve perëndimore. Ai bëri të qartë se administrata e re amerikane ka përqafuar politikën e forcës, duke i bërë thirrje kontinentit evropian të braktisë pasivitetin e tij të gjatë. Më poshtë transmetohet fjalimi i plotë i Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio: Në çdo cep të globit gjenden rrënoja monumentale. Shpeshherë, ato janë dëshmi të vendeve ku rrjedha e historisë është shuar: mbetje të qytetërimeve të largëta, të cilat prej kohësh janë shlyer nga kujtesa kolektive e njerëzimit. Por Akropoli përbën një përjashtim. Prej mijëra vitesh, qytetërimi që ngriti këtë monument ka joshur fantazinë e botës perëndimore. Breza të tërë liderësh politikë, krijuesish dhe mendimtarësh tanë e kanë drejtuar shikimin nga ky vend me një përzierje habie, nderimi dhe admirimi të thellë. Me kalimin e kohës, ngjarjet e mëdha priren të humbasin ndikimin e tyre emocional: fitoret e lavdishme dhe dështimet tragjike tkurren derisa reduktohen në shënime anësore në fund të faqeve shkollore, në një fakt më shumë që nxënësit tanë duhet ta mbajnë mend përkohësisht para se ta harrojnë. Megjithatë, grekët e lashtë ruajnë një ndikim pothuajse të pashmangshëm mbi kujtesën tonë. Ata na thërrasin vazhdimisht që t'i rikthehemi trashëgimisë së tyre. Në vitin 480 para Krishtit, ushtritë e udhëhequra nga Kserksi mbërritën në këtë qytet, duke u vënë flakën vendeve të shenjta. Pjesa më e madhe e athinasve ishin larguar tashmë me anije drejt një ishulli fqinj. Megjithatë, një numër i vogël qytetarësh refuzuan të dorëzohen. Në vend të kësaj, ata u ngujuan brenda fortesës shkëmbore të Akropolit, duke organizuar një rezistencë heroike deri në frymën e fundit, ndërkohë që gjuanin shkëmbinj të mëdhenj nga lartësitë mbi pushtuesit persë dhe sfidonin për ditë të tëra perandorinë më të fuqishme të kohës. Në fund, ata u mposhtën. Persët shkatërruan tempujt, dogjën faltoret dhe e rrafshuan përtokë Akropolin. Por sapo athinasit u kthyen, ata mblodhën copërat e rrënuara të vendit të tyre të dikurshëm dhe i varrosën me nderime në të njëjtën kodër. Pak dekada më vonë, nën udhëheqjen vizionare të Perikliut, ata ngritën Partenonin. Prej njëzet e pesë shekujsh, Partenoni vazhdon të qëndrojë krenar në këmbë. Perandori të panjohura janë ngritur dhe janë shuar nën hijen e tij. Ndërkaq, trashëgimtarët e atyre që e ndërtuan – bijtë e Athinës dhe Romës – e kanë shtrirë qytetërimin e tyre deri në cepat më të largëta të planetit. Dy shekuj e gjysmë pas themelimit të republikës amerikane, në një largësi të madhe nga vendndodhja ime e tanishme, unë ndodhem sot këtu në cilësinë e Sekretarit të Shtetit të asaj republike dhe si pasardhës i kolonëve që mbërritën në Tokën e Re nga Spanja. Jam këtu për të dëshmuar për një borxh historik që as koha dhe as distanca gjeografike nuk do të mund ta fshijnë kurrë. Historia e Shteteve të Bashkuara, rrëfimi i vendit tim, është e mbushur me gjurmët e qytetërimeve antike. Greqia është e skalitur në mënyrë të drejtpërdrejtë në arkitekturën e strukturave tona shtetërore: te kolonat madhështore, te kupolat dhe te monumentet që zbukurojnë kryeqytetin tonë. Madje, edhe qyteti ku lindi Kushtetuta jonë, Filadelfia, mban një emër grek. Burrat që hodhën themelet e shtetit tonë ishin të magjepsur nga trashëgimia e jashtëzakonshme që na lanë trashëgim.