Kolapsi financiar që po lëkund Turqinë: Likuidohen 131 fonde investimesh, skandali prek rrethin e ngushtë të Erdoganit

Një krizë e rëndë financiare ka përfshirë Turqinë, duke sjellë lëkundje të forta në tregjet e vendit dhe duke implikuar figura të rëndësishme politike pranë partisë në pushtet, AKP. Autoritetet shtetërore kanë marrë vendimin për të mbyllur dhe likuiduar 131 fonde investimi, vlera e aseteve të të cilave llogaritet nga 16 deri në 18 miliardë dollarë. Kjo situatë ka vënë në rrezik kursimet e rreth 456 mijë investitorëve. Dimensioni politik i kësaj çështjeje është zgjeruar pas përfshirjes në hetime të emrave të lidhur me partinë qeverisëse. Mes tyre, ish-ministrja dhe nënkryetarja e AKP-së, Fatma Betül Sayan Kaya, ka dhënë dorëheqjen nga postet e saj, ndërsa pasuritë e saj janë ngrirë. Ky vendim erdhi pas akuzave të ngritura nga opozita, sipas të cilave ajo dhe bashkëshorti i saj kishin siguruar përfitime të mëdha financiare pak para shpërthimit të krizës, akuza të cilat Kaya i ka hedhur poshtë me vendosmëri. Lidhur me këtë ngjarje, Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdoğan, ka deklaruar prerazi se çdo person që ka përfituar në rrugë të paligjshme do të detyrohet të kthejë çdo qindarkë të përvetësuar. Deri më tani, nga 85 personat e shoqëruar dhe të ndaluar nga policia, pesë prej tyre kanë pranuar të kthejnë mjetet monetare në një llogari të posaçme të hapur nga qeveria. Në qendër të këtij skandali, që nga autoritetet turke po krahasohet me një skemë mashtruese piramidale të tipit "Ponzi", janë disa fonde që kryen investime të dyshimta në aksione me kapital të vogël, duke rritur artificialisht vlerën e tyre përpara se t'i shisnin masivisht. Pas ndryshimit të rregulloreve në fund të muajit gusht, investitorët nisën të tërhiqnin me shpejtësi kapitalin e tyre, duke bërë që shumë fonde të mos kishin likuiditetin e mjaftueshëm për të përballuar fluksin e kërkesave. Pasojat e këtij kolapsi janë ndier menjëherë edhe në Bursën e Stambollit, ku u regjistruan rënie të theksuara. Gjatë dy javëve që paraprinë datën 25 shtator, indeksi kryesor i bursës pësoi një rënie prej më shumë se 11%, ndërsa dhjetëra aksione humbën vlerën në mënyrë drastike. Megjithatë, Ministri i Financave, Mehmet Şimşek, u përpoq të qetësonte tregjet duke deklaruar se kjo krizë është e izoluar dhe nuk paraqet një rrezik sistemik për ekonominë e vendit. Nga ana tjetër, Autoriteti i Tregjeve të Kapitalit në Turqi ka nisur ekzekutimin e dëmshpërblimeve të para të ndërmjetme, duke ofruar deri në 1 milion lira turke për çdo investitor për secilin fond, ndërsa shuma totale që do të rikuperohet do të përcaktohet pas përfundimit të plotë të procesit të likuidimit. Ky skandal ka ngritur dyshime të forta mbi efikasitetin e mbikëqyrjes së tregjeve financiare në Turqi dhe mbi imazhin e vendit si një terren i sigurt për investitorët e huaj. Edhe pse për momentin nuk raportohet për ndonjë kërcënim të menjëhershëm që mund të rrëzojë sistemin financiar turk, ekspertët vlerësojnë se pasojat e kësaj goditjeje mund të ndihen gjatë, madje edhe pas përfundimit të hetimeve dhe procesit të likuidimit të fondeve.