Nga A5 në A6: Sa gjasa ka Kosova për anëtarësim të plotë në Kartën e Adriatikut dhe çfarë kërkohet nga diplomacia?

Kërkesa e ministrit të Jashtëm të Kosovës, Glauk Konjufca, për ta shndërruar statusin e vendit nga vëzhgues në anëtar të plotë të Kartës së Adriatikut onen një kapitull të ri diskutimesh mbi arkitekturën rajonale të sigurisë. Gjatë një takimi të asociacionit, Konjufca e mbështeti këtë nismë te sfidat reale të sigurisë me të cilat është përballur Kosova, duke veçuar sulmin terrorist në Banjskë si dhe atë ndaj infrastrukturës kritike të kanalit të Ibër-Lepencit. Sipas tij, zmbrapsja me sukses e këtyre dy sulmeve dëshmon qartë gatishmërinë dhe kapacitetet e vendit për t'u mbrojtur nga rreziqet. Megjithatë, kalimi nga A5 në A6 kërkon domosdoshmërisht dakordësi të gjerë politike dhe diplomatike mes vendeve pjesëmarrëse. Në këtë kontekst, mungesa e njohjes së pavarësisë së Kosovës nga disa prej shteteve anëtare, me theks të veçantë qëndrimi refuzues i Bosnjë-Hercegovinës, mbetet pengesa kryesore për këtë integrim. Për të shqyrtuar realisht mundësinë e transformimit të A5 në A6 dhe për të identifikuar hapat konkretë që duhet ndërmarrë Prishtina, ekspertët e fushës theksojnë se sfida kërkon një strategji shumë më të gjerë se thjesht deklaratat politike. Presidenti i Institutit Shkencor Helvetik të Evropës Jugindore me seli në Zürich, Dashnim Hebibi, vlerëson se ky synim është plotësisht i arritshëm në rrafshin diplomatik, duke pasur parasysh se Kosova zotëron tashmë statusin e vëzhguesit, çka përbën një themel solid institucional. Duke analizuar argumentet e shefit të diplomacisë kosovare lidhur me ngjarjet në Banjskë dhe Ibër-Lepenc, Hebibi pranon se ato dëshmojnë rreziqet reale të sigurisë, por shton se vetë nevoja për mbrojtje nuk mjafton për të siguruar biletën e anëtarësimit të plotë. “Për anëtarësim duhet të ndërtohet konsensus politik ndërmjet vendeve anëtare”, shprehet Hebibi, duke rikujtuar se përpjekjet e mëparshme të Kosovës kanë ngecur pikërisht për shkak të bllokadave politike, ku pozicioni i Bosnjë-Hercegovinës vazhdon të përbëjë nyjën gordiane. Për ta kapërcyer këtë ngërç, ai sugjeron që institucionet e Kosovës të ndryshojnë qasjen e tyre dhe të mos mjaftohen vetëm me narrativën se e meritojnë anëtarësimin. “Duhet të ndërtohet një situatë ku partnerët të arrijnë në përfundimin se prania e Kosovës e forcon Kartën e Adriatikut dhe bashkëpunimin rajonal të sigurisë. Ky duhet të jetë argumenti qendror”, thekson ai. Si zgjidhje praktike, Hebibi propozon themelimin e një grupi të posaçëm diplomatik për nismën A6, i cili do të përfshinte përfaqësues nga Presidenca, Qeveria dhe Ministria e Punëve të Jashtme. Ky mekanizëm do të kishte për detyrë hartimin e një strategjie të qartë se cilat shtete duhet të lobohen, çfarë argumentesh të përdoren dhe cilat afate kohore duhet të respektohen. Një peshë të veçantë, sipas tij, e mban edhe faktori amerikan. “Prishtina duhet të zhvillojë konsultime të drejtpërdrejta me Washingtonin dhe të kërkojë që mbështetja amerikane për integrimin e Kosovës në mekanizmat rajonalë të sigurisë të shprehet sa më qartë. SHBA-ja është anëtare e A5 dhe partner strategjik i Kosovës. Kjo duhet të shfrytëzohet diplomatikisht”, përfundon Hebibi, duke apeluar gjithashtu për një koordinim më të ngushtë ndërmjet Prishtinës dhe Tiranës.