Përtej liderëve: Si po ndryshojnë praktikat autoritare në demokracitë moderne

Kur analizojmë fenomenin e autoritarizmit në shoqëritë bashkëkohore, fokusi nuk duhet të jetë vetëm tek individët në krye, por te një rrjet më i gjerë veprimesh dhe retorikash të përbashkëta nga politikanë, nëpunës civilë dhe figura të tjera publike që mbështesin këto agjenda. Shtrohet pyetja: A po përballet Kosova me elemente të udhëheqjes autoritare brenda kornizës demokratike, apo ky është një paradoks që pashmangshmërisht çon në krizë institucionale? Shkenca politike ofron përgjigje të kufizuara. Tradicionalisht, termi 'autoritar' lidhet me mungesën e zgjedhjeve të lira, ndërsa në psikologjinë politike, 'personaliteti autoritar' përshkruan individët që i japin përparësi bindjes dhe disiplinës përballë pavarësisë dhe mendimit kritik. Sfidat e sotme, si përhapja e dezinformatave apo grumbullimi i fshehtë i të dhënave personale, mbeten zona gri për shkencën politike. Vështirësia për t'i interpretuar këto dukuri buron nga tre kufizime kryesore: së pari, trajtimi i autoritarizmit si një kategori 'mbetëse' vetëm për regjimet pa zgjedhje; së dyti, mbivlerësimi i procesit zgjedhor si tregues i vetëm i demokracisë; dhe së treti, besimi i gabuar se vendimmarrja politike është e kufizuar vetëm brenda kufijve shtetërorë, duke anashkaluar ndikimin e globalizimit. Për të kuptuar autoritarizmin e shekullit 21, na duhet një përkufizim dinamik që shkon përtej mangësive formale. Nevojitet një qasje që analizon sabotimin e proceseve të llogaridhënies në të gjitha nivelet, qofshin ato brenda apo tej kufijve të një shteti. Fokusimi te 'praktikat politike' dhe jo vetëm te sistemet, na mundëson të identifikojmë tendencat autoritare në vende si India, Brazili apo SHBA-ja, pa i etiketuar ato si autokraci të mirëfillta. Sidoqoftë, duhet treguar kujdes që kategoria e autoritarizmit të mos shndërrohet në një term gjithëpërfshirës për çdo të keqe sociale. Korrupsioni, diskriminimi apo pabarazia janë fenomene të lidhura, por jo sinonime të autoritarizmit. Praktika autoritare, në thelb, përfaqëson një model veprimi të instaluar në institucione, i cili saboton llogaridhënien ndaj qytetarëve, duke penguar në mënyrë aktive aksesin dhe transparencën e nevojshme për një shoqëri të lirë.