Përvoja e gjeneralit kroat Ante Gotovina: A mund t’i shërbejë ajo katërshes së UÇK-së në shkallë të apelit?

Pas shpalljes së vendimeve nga Dhomat e Specializuara ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, opinioni publik në vend ka rikthyer vëmendjen te rasti i njohur i gjeneralit kroat Ante Gotovina. Shtrohet pyetja thelbësore: A mund të shërbejë praktika e Tribunalit të Hagës si një udhërrëfyes efektiv për betejën ligjore në fazën e apelit? Dhjetë vjet pas shpalljes së pafajësisë së tij në Hagë, historia e gjeneralit Gotovina është vënë sërish në qendër të diskutimeve juridike dhe publike. Kësaj radhe, interesi lidhet ngushtë me dënimet e dhëna nga gjykata speciale ndaj katër ish-drejtuesve të UÇK-së: Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi. Në shikim të parë, ngjashmëritë mes dy rasteve duken të forta. Edhe figura e njohur ushtarake kroate ishte përballur me një dënim drastik prej 24 vjetësh heqje lirie në shkallë të parë, para se trupi gjykues i apelit ta përmbyste plotësisht vendimin dhe ta lironte. Por, si u arrit ky triumf procedural dhe çfarë mund të përfitojë mbrojtja e ish-krerëve të UÇK-së nga ky precedent historik? Pika e kthesës në rastin e Gotovinës nuk erdhi përmes protestave apo tryezave politike, por brenda vetë strukturës së aktgjykimit. Kur avokatët e tij dolën para dhomës së apelit në maj të vitit 2012, ata sulmuan një kriter specifik: të ashtuquajturin standard prej 200 metrash. Në gjykimin fillestar, trupi gjykues kishte përdorur këtë distancë arbitrare për të matur bombardimet e artilerisë gjatë operacionit ushtarak “Stuhia” të vitit 1995. Payam Akhavan, dikur anëtar i ekipit mbrojtës të gjeneralit kroat, shpjegon se si u rrëzua e gjithë akuza: “Ishte pikërisht ajo premisë e gabuar që shërbeu si gurthemel i gjithë teorisë së ndërmarrjes së përbashkët kriminale. E gjithë çështja ishte si një shtëpi prej letrash, dhe sapo u hoq ajo letër e 200 metrave, u shemb e gjithë struktura e akuzës”. Megjithatë, ekspertët ligjorë dhe ushtarakë bëjnë thirrje për kujdes, duke theksuar se paralelizmat mes dy proceseve i kanë kufijtë e tyre. Jeffery H. Corn, ekspert ushtarak i angazhuar në mbrojtjen e Gotovinës, vë në dukje ndryshimin thelbësor mes dy dosjeve: “Te rasti i Gotovinës nuk diskutohej nëse ai mbante përgjegjësi për sjelljen e vartësve të tij – kjo merrej e mirëqenë si komandant. Çështja ishte nëse ato veprime përbënin shkelje ligjore. Te rasti i Thaçit situata është ndryshe: nuk kontestohet fakti nëse pjesëtarët e UÇK-së kanë kryer shkelje të së drejtës ndërkombëtare humanitare, por pyetja është nëse Thaçi mban përgjegjësi personale për to”. Ndonëse përvoja e kroatëve nuk mund të kopjohet mekanikisht, mesazhi kryesor mbetet i qartë: faza e apelit kërkon një zbërthim të detajuar të çdo argumenti juridik për të identifikuar gabimet materiale apo ligjore që çedojnë në mungesë provash të plota. Për t'i bërë ballë një sfide kaq të madhe gjyqësore, avokati Tomislav Kuzmanović, dikur pjesë e mbrojtjes së Mladen Markaçit, thekson domosdoshmërinë e një organizimi të mirëfilltë: “Për mua është jetike që ata të kenë në dispozicion ekipe të fuqishme për apelin dhe mbështetje financiare e logjistike të mjaftueshme. Kosova ka ndarë tashmë burime të rëndësishme për mbrojtjen, dhe ky përkushtim duhet të vazhdojë, madje edhe të shtmohet, për t'i dhënë atyre një shans real në këtë fazë vendimtare”.