Strategjia e re e BE-së: Marta Kos zbulon ndryshimet rrënjësore në zgjerim dhe kushtet e reja për Maqedoninë

Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, ka bërë publike reformën e re të Bashkimit Evropian për procesin e zgjerimit, e cila është e përmbledhur në dokumentin zyrtar të titulluar "Përgatitja për një Evropë më të gjerë". Kjo nismë sjell risi thelbësore në dinamikën e vendimmarrjes së bllokut evropian sa i përket hapjes së negociatave dhe pranimit të anëtarëve të rinj. Gjatë prezantimit, Kos bëri të ditur se qasja e re do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë edhe te Maqedonia, duke parashikuar heqjen e vetos gjatë fazave negociatore dhe braktisjen e parimit të konsensusit në disa hallka të vendimmarrjes së Unionit. Megjithatë, mekanizmi i vetos nuk shuhet plotësisht, pasi ai do të ruhet si mundësi vetëm në momentin përfundimtar të pranimit të një shteti, ku do të kërkohet sërish dakordësia unanime e të gjithë anëtarëve aktualë. Në kuadër të kompetencave të Komisionit Evropian, zyrtarja e lartë evropiane ka sugjeruar që Këshilli i BE-së të miratojë kalimin në votim me shumicë të kualifikuar për hapjen e kapitujve apo grupeve të negociatave, si dhe për fazat e ndërmjetme të këtij procesi, pavarësisht se e drejta e vetos do të mbetet në fuqi në fund të rrugëtimit. Një tjetër shtyllë e rëndësishme e këtij plani reformues është koncepti i integrimit të përshkallëzuar. Ky model synon që shtetet kandidate të përfshihen gradualisht në avantazhet e anëtarësimit, duke nisur fillimisht nga qasja në tregun e përbashkët dhe duke u shtrirë më pas në sektorë të tjerë të politikave të Bashkimit. Duke qartësuar pozicionin e Brukselit, Kos nënvizoi se ky integrim hap pas hapi nuk përbën në asnjë mënyrë një alternativë zëvendësuese për anëtarësimin e plotë. Ajo shtoi se avancimi i shteteve kandidate do të kushtëzohet nga dy kritere kryesore: ecuria e reformave të brendshme dhe përafrimi i plotë me orientimet dhe objektivat strategjike të BE-së. Sipas paralajmërimeve të Komisioneres Evropiane, korniza e re do të funksionojë në dy drejtime, duke lejuar jo vetëm përparim, por edhe regres të mundshëm. Kjo do të thotë se do të jenë aktive mekanizma më të rreptë mbrojtës për të ndëshkuar vendet kandidate që shënojnë prapakthejë në fushën e sundimit të ligjit, mbrojtjes së të drejtave të njeriut, apo që bëjnë shkelje të rënda të Nenit 4 të Traktatit të BE-së. Ky neni garanton respektin reciprok për integritetin territorial, sovranitetin shtetëror, identitetin kombëtar dhe përfshin gjithashtu të ashtuquajturin "pakt të mossulmimit" brenda Bashkimit Evropian.