Parashikimi i Bankës Botërore: Ekonomia e Ballkanit Perëndimor drejt rritjes prej 3.1% në vitin 2026

Sipas raportit më të fundit të Bankës Botërore të publikuar këtë të mërkurë, i titulluar “Përditësimi Ekonomik për Evropën dhe Azinë Qendrore: Vënia e Inteligjencës Artificiale në Funksion të Punësimit, Ndërmarrjeve dhe Produktivitetit”, ekonomia e Ballkanit Perëndimor pritet të shënojë një përshpejtim të ritmit të rritjes në 3.1% gjatë vitit 2026, duke u rritur nga niveli prej 2.6% që parashikohet për vitin 2025. Në një shkallë më të gjerë, për shkak të çmimeve të larta të energjisë, rritjes së pasigurisë dhe ecurisë më të ngadaltë të partnerëve tregtarë, ekspansioni ekonomik në të gjithë rajonin e Evropës dhe Azisë Qendrore pritet të zbutet në 2.2% në vitin 2026, krahasuar me 2.6% të vitit 2025. Në Evropën Qendrore, Polonia udhëheq me një ecuri të qëndrueshme prej 3.6%, ndërkohë që Ukraina përballet me një ngadalësim të rritjes në 1.2%, si rrjedhojë e dëmeve të shtuara në infrastrukturën e saj kritike dhe pengesave në fushën e eksporteve. Ky ngadalësim reflektohet në mbarë rajonin, duke dëshmuar brishtësi ekonomike në pjesën më të madhe të vendeve. Përjashtuar Rusinë, e cila përbën rreth 40% të prodhimit vendor të rajonit, ritmi i rritjes për vitin 2026 parashikohet të ulet në 3% nga 3.7% që ishte më parë, pavarësisht se ndikimi nga çrregullimet në tregjet globale të mallrave ka qenë më i butë se ç'ishte parashikuar në fshikullimet e para. “Ekonomitë në zhvillim të rajonit vazhdojnë të shfaqin aftësi ripërtëritëse falë uljes së intensitetit energjetik, forcimit të politikave qeveritare dhe kërkesës së fuqishme të brendshme. Për të rritur produktivitetin dhe për të kontribuar në kompensimin e tkurrjes së popullsisë në moshë pune, vendet e rajonit mund të shfrytëzojnë potencialin e inteligjencës artificiale përmes forcimit të aftësive bazë arsimore dhe menaxheriale, ndërsa përgatisin institucionet e tregut të punës dhe ato të mbrojtjes sociale për t’iu përshtatur këtij transformimi të thellë”, deklaroi Antonella Bassani, zëvendëspresidente e Bankës Botërore për Evropën dhe Azinë Qendrore. Inflacioni ka mbetur në nivele të larta si pasojë e shtrenjtimit të energjisë, ndërsa tkurrja e ritmit të rritjes brenda Bashkimit Evropian dhe konkurrenca e ashpër ndërkombëtare po rëndojnë ndjeshëm mbi eksportet dhe aktivitetin industrial, sidomos në kuadër të zinxhirëve të furnizimit për industrinë e automjeteve në rajon. Faktorë rreziku vijojnë të mbeten ndërprerjet e mundshme tregtare, zgjatja e konfliktit në Ukrainë, ngritja e mëtejshme e faturave të energjisë, transportit dhe inputeve bujqësore, kushtet më të shtrënguara financiare globale, ngadalësimi i ekonomive partnerë dhe ngjarjet e theksuara klimatike. Në fokusin e posaçëm që i kushton inteligjencës artificiale, raporti thekson se adoptimi i kësaj teknologjie të re po ecën me hapa më të shpejtë se kapaciteti i vetë ekonomive për ta përthithur atë në mënyrë efikase. Aktualisht, më pak se një në dhjetë kompani shfrytëzojnë inteligjencën artificiale, kryesisht për funksione elementare. Megjithatë, përhapja e saj mbetet e kufizuar nga mangësitë në arsim, mungesa e aftësive menaxheriale, mungesa e sistemeve të integruara të të dhënave dhe kufizimet në infrastrukturën kompjuterike.