Dilemat e PDK-së: Kushtëzimi i presidentit me Ligjin e Speciales dhe enigma e rolit të Thaçit

Partia Demokratike e Kosovës ka vendosur ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara si kusht kyç për arritjen e marrëveshjes rreth zgjedhjes së presidentit të ri. Sipas qëndrimit të paraqitur nga Bedri Hamza, këto ndryshime legjislative duhet të miratohen në tërësi para se kjo forcë politike të përfshihet në zgjidhjen përfundimtare të kësaj çështjeje. Në thelb, kjo formulë funksionon si një kusht i prerë ku pa miratimin e ligjit nuk mund të ketë president, duke shndërruar kështu një temë që i takon fushës së drejtësisë në një instrument pazari politik. Sigurisht, PDK-ja gëzon të drejtën e plotë për të propozuar nisma ligjore dhe për t'i mbrojtur ato në Kuvendin e Kosovës. Megjithatë, një ligj që konsiderohet si çështje parimore themelore duhet të ketë peshë në vetvete: të kalojë nëpër një debati të hollësishëm nen për nen, t'i nënshtrohet testimit të kushtetutshmërisë dhe të votohet bazuar në meritat e tij. Mirëpo, kur ky parim lidhet drejtpërdrejt me votën për të parin e shtetit, ai pushon së qeni normë dhe kthehet në një levë presioni. Afatet e përcaktuara kushtetuese për zgjedhjen e presidentit e vendosin PDK-së në një pozitë të favorshme negociuese, të cilën nuk do ta kishte gjatë një procedure të zakonshme parlamentare. Lidershipi i partisë është plotësisht i vetëdijshëm për këtë avantazh dhe po e shfrytëzon atë për të realizuar synimet e veta politike. Në këtë pikë shtrohet një pyetje thelbësore që udhëheqja e partisë tenton ta shmangë. Hashim Thaçi mbetet figura më me ndikim që ka nxjerrë ndonjëherë PDK-ja, duke mbajtur rolin e themeluesit, ish-kryetarit, ish-presidentit dhe njeriut me autoritet absolut tek elektorati tradicional i kësaj partie. Pikërisht ky profil i fuqishëm e bën atë një simbol tejet domethënës për strukturat drejtuese aktuale. Në kushtet kur ndodhet në paraburgim, Thaçi shërben si një flamur i fuqishëm mobilizimi, si argument kryesor për unitet brendapartiak dhe si pretekst i vazhdueshëm për t'u shfaqur në publik si mbrojtës të vlerave të UÇK-së. Megjithatë, një skenar ku ai do të kthehej i lirë dhe aktiv në jetën politike do të prodhonte një dinamikë krejtësisht ndryshe, duke krijuar një qendër të re graviteti dhe një autoritet që nuk varet nga lidershipi i sotëm, çka do të sillte ndryshime të menjëhershme në ekuilibrat e brendshëm të partisë. Këtu nuk aludohet në asnjë moment se Bedri Hamza apo ndonjë zyrtar tjetër vepron kundër lirimit të ish-presidentit, pasi nuk ekzistojnë prova për një gjë të tillë. Megjithatë, në rrafshin politik ekziston një paradoks që mbetet i pashpjeguar nga ana e partisë. Për strukturat aktuale, Thaçi është jashtëzakonisht i dobishëm si simbol mobilizues, por rikthimi i tij si aktor i pavarur politik do të sillte një realitet shumë më kompleks për udhëheqjen e tanishme. Prania e një figure me peshë të tillë historike, me rrjet të gjerë mbështetës dhe me autoritet të padiskutueshëm, do të krijonte në mënyrë të pashmangshme një vatër të re fuqie brenda radhëve të PDK-së. Kjo ngre dilemën legjitime se çfarë hapësire do të kishte ai brenda një partie që aktualisht e shfrytëzon emrin e tij si argumentin kryesor politik. Kjo paqartësi bëhet edhe më e theksuar për shkak se PDK-ja nuk ka ofruar një shpjegim të mjaftueshëm lidhur me substancën juridike të nismës së saj. Mbetet e paqartë se cilat dispozita konkrete të ligjit do të ndikonin te personat e dënuar, çfarë do të ndodhte me procedurat e apelit dhe nëse ekziston një mekanizëm real juridik që lidh miratimin e këtij ligji me ndryshimin e fatit të Thaçit dhe të tjerëve. Miratimi i një ligji në Kuvend nuk nënkupton automatikisht lirim nga gjykimi. Kushdo që ushqen pritshmëri të tilla në opinionin publik ka detyrimin të sqarojë edhe bazën juridike që i mbështet ato, përndryshe qytetarëve u serviren iluzione që nuk kanë mbulesë ligjore. PDK-ja mund të arsyetohet se votat e saj janë të domosdoshme dhe se ky kushtëzim përbën thjesht një taktikë të lojës politike. Mirëpo, një subjekt që thirret vazhdimisht në parimet e drejtësisë nuk mund ta trajtojë të njëjtën çështje njëherësh si parim të panegociueshëm dhe si instrument pazari. Ose një ligj mbrohet për shkak të vlerave të tij juridike, ose përdoret si mjet për të forcuar pozitat negociuese. Kur këto dy qasje ndërthuren, dyshimet e opinionit publik bëhen të pashmangshme. Republika e Kosovës ka nevojë urgjente për zgjedhjen e presidentit brenda afateve kushtetuese, ndërsa Ligji për Specialen kërkon një debat të thellë juridik e politik. PDK-ja ka të drejtë të angazhohet për të dyja këto çështje, por ngërçi fillon në momentin kur njërën e mban peng të tjetrës, duke lënë përshtypjen se çështjet madhore kombëtare përdoren për interesa të ngushta politike.