Raporti i OBSH-së: Jetëgjatësia globale drejt rikthimit të plotë në standardet e para Covid-19

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka bërë publike më 2 tetor statistikat e saj më të reja mbi shëndetin në shkallë globale, të dëshmojnë se treguesit e jetëgjatësisë po i afrohen ndjeshëm shifrave të shënuara para shpërthimit të pandemisë Covid-19. Megjithatë, vëmendja e autoriteteve shëndetësore mbetet e përqendruar te sëmundjet jo-ngjitëse, të cilat po ndikojnë gjithnjë e më shumë në shkallën e vdekshmërisë në plan global. Sipas shifrave të bëra publike nga ky institucion ndërkombëtar, jetëgjatësia mesatare e njeriut u ngrit në 73.3 vite përgjatë vitit 2023, duke u barazuar pothuajse me periudhën paraprake kur ajo regjistrohej në 73.4 vite gjatë vitit 2019. Nga ana tjetër, treguesi i jetëgjatësisë në kushte të shëndetit optimal po shënon përmirësim me ritme më të ngadalta, pasi në vitin 2023 arriti në 62.8 vite, duke qëndruar ende 0.4 vite larg standardit të vitit 2019. Analiza e periudhës 2000-2023 nxjerr në pah një transformim thelbësor sa i takon faktorëve që çojnë në humbjen e jetës dhe ngarkesës globale të patologjive. Gjatë vitit 2023, sëmundjet jo-ngjitëse u bënë shkak për 74 për qind të vdekjeve në mbarë botën, një rritje e ndjeshme kjo krahasuar me 58 për qind sa ishin në vitin 2000. Konkretisht, tetë nga dhjetë arsyet kryesore të vdekshmërisë në botë i përkasin pikërisht kësaj grupmase sëmundjesh. Sëmundjet ishemike të zemrës vijojnë të kryesojnë listën si shkaktari kryesor i vdekjeve globale. Vlerësimet e OBSH-së tregojnë se ato sollën rreth 9.5 milionë jetë të humbura gjatë vitit 2023. Krahas tyre, kushte të tilla si diabeti, demenca, sfidat e shëndetit mendor dhe problemet e shkaktuara nga abuzimi me lëndët narkotike po shtojnë presionin mbi shëndetin e komuniteteve dhe strukturat sanitare. Ky ndryshim i profilit shëndetësor nuk përfshin vetëm shtetet me të ardhura të larta ekonomike. Gjatë vitit 2023, për herë të parë në histori, sëmundjet ngjitëse përbënin më pak se gjysmën e totalit të vdekjeve në vendet me të ardhura të ulëta, sipas të dhënave të OBSH-së. Kjo organizatë e ka vlerësuar këtë dukuri si një hap domethënës të transformimit epidemiologjik në nivel planetar. Alain Labrique, i cili drejton Departamentin e të Dhënave, Shëndetit Dixhital, Analitikës dhe Inteligjencës Artificiale pranë OBSH-së, theksoi se rritja e jetëgjatësisë mbetet një nga fitoret më të mëdha të shëndetit publik. Sipas tij, misioni i ardhshëm konsiston në garantimin që vitet shtesë të jetës të jetohen në gjendje të mirë fizike e mendore, si dhe në përshtatjen e shpejtë të sistemeve shëndetësore me kërkesat e reja të popullsisë.