Kthesë në Izrael: Gjykata e Lartë hap rrugën e garës për partitë arabe më 27 tetor

Gjykata e Lartë e Izraelit ka marrë vendimin për të rikthyer në procesin zgjedhor të 27 tetorit dy fraksionet kryesore politike që mbrojnë interesat e pakicës arabe në vend, duke shfuqizuar kështu vendimin e mëparshëm që i linte jashtë votimeve. Ky zhvillim ka peshë të veçantë për kryeministrin në detyrë, Benjamin Netanyahu, pasi ulëset që këto subjekte mund të sigurojnë rrezikojnë të përcaktojnë nëse ai do të jetë në gjendje të sigurojë numrat e nevojshëm për të krijuar kabinetin e ri qeveritar. Knesset-i, parlamenti izraelit, përbëhet nga 120 ligjvënës. Për të ngjitur shkallët e pushtetit dhe për të formuar qeverinë, Netanyahu kërkon minimalisht 61 mandate. Megjithatë, duke marrë parasysh se as koalicioni i tij dhe as blloku opozitar nuk pritet t'i sigurojnë lehtësisht këto shifra, pesha e partive më të vogla mund të rezultojë përcaktuese për fatin e qeverisë së ardhshme. Çfarë kishte ndodhur me partitë arabe? Komuniteti arab përbën afërsisht 20% të popullsisë së përgjithshme të Izraelit, e cila kap shifrën e rreth 10 milionë banorëve. Pjesëtarët e këtij komuniteti gëzojnë të drejtën e votës dhe prej vitesh kanë përfaqësimin e tyre politik brenda dyerve të parlamentit. Dy nga grupimet kryesore që synonin pjesëmarrjen në zgjedhjet e datës 27 tetor janë Lista e Përbashkët dhe Lista e Bashkuar Arabe, e njohur ndryshe si Ra’am. Data 23 shtator solli një vendim nga Komiteti Qendror i Zgjedhjeve i Izraelit, i cili votoi pro përjashtimit të të dyja subjekteve nga gara zgjedhore. Këto nisma për skualifikim gjetën mbështetje të fortë nga Likud, partia e kryeministrit Netanyahu, si dhe nga formacione të tjera të krahut të djathtë në skenën politike izraelite. Proponentët e këtij ndalimi argumentonin se këto parti nuk i plotësonin kriteret ligjore për të kandiduar, duke pretenduar se ato cenonin natyrën e Izraelit si shtet hebre dhe demokratik, apo se mbështesnin luftën e armatosur kundër tij. Si kundërpërgjigje, përfaqësuesit e partive arabe e kontestuan ashpër këtë vendim, duke e dërguar çështjen për shqyrtim në instancën më të lartë gjyqësore. Të dhënat nga sondazhet e opinionit publik të shfaqura para zgjedhjeve sugjerojnë se formacionet arabe mund të arkëtojnë mes 12 dhe 14 mandate në parlamentin prej 120 vendesh. Në përfundim, Gjykata e Lartë hodhi poshtë skualifikimin, duke legjitimuar pjesëmarrjen e të dyja listave në garën zgjedhore. Sipas argumentimit të gjykatës, faktet dhe provat e sjella kundër tyre nuk arritën të plotësonin standardin e rreptë ligjor që kërkohet për t'i hequr një force politike të drejtën themelore për të garuar në zgjedhje. Kjo situatë nënkupton se në datën 27 tetor, elektorati arab do të ketë mundësinë të votojë për këto dy lista, të cilat nëse arrijnë të kalojnë pragun elektoral, do të mund të dërgojnë përfaqësuesit e tyre në parlament. Çfarë do të thotë ky vendim për Netanyahun? Për Netanyahun nuk mjafton thjesht dalja si forca e parë në zgjedhje; atij i duhet domosdoshmërisht të sigurojë mbështetjen e të paktën 61 deputetëve për të krijuar qeverinë. Matjet e opinionit publik para zgjedhjeve pasqyrojnë një betejë të ngushtë ku as kampi i Netanyahut dhe as kundërshtarët e tij nuk e kanë të sigurt këtë shumicë absolute. Prania e partive arabe, të cilat mund të fitojnë një numër të konsiderueshëm mandatesh në një parlament të përçarë, mund të përmbysë ekuilibrat e koalicioneve dhe t'ia vështirësojë ndjeshëm bllokut të Netanyahut arritjen e pragut prej 61 mandatesh. Vlen të përmendet edhe një precedent i rëndësishëm historik. Gjatë vitit 2021, lëvizja Ra’am ndërmori një hap të paprecedentë duke u bërë pjesë e koalicionit të udhëhequr nga Naftali Bennett dhe Yair Lapid. Ky bashkim forcash arriti të siguronte shumicën e nevojshme parlamentare, duke i dhënë fund qeverisjes 12-vjeçare të pandërprerë të Netanyahut në krye të ekzekutivit. Kujtojmë se zgjedhjet parlamentare në Izrael janë caktuar të mbahen më 27 tetor.