Procesi i zgjerimit të BE-së në pikën kthesë: Shqipëria dhe Mali i Zi udhëheqin garën drejt Unionit

Komisionerja e Bashkimit Evropian për Zgjerimin, Marta Kos, ka deklaruar se procesi i integrimit evropian po kalon në një fazë krejtësisht të re, duke vënë në dukje se gjatë këtij viti janë regjistruar më shumë arritje se në çerekshekullin e fundit. Gjatë një interviste për gazetën italiane ”Corriere della sera”, dhënë në prag të prezantimit të propozimit për rishikimin e politikës së zgjerimit që do të bëhet më 6 tetor në Strasburg, ajo ka skicuar një pasqyrë të qartë të shteteve kandidate dhe ritmeve të tyre drejt anëtarësimit. ”Ky është ‘muri’ im i zgjerimit. Kemi grupin e vendeve në krye, me Malin e Zi dhe Shqipërinë, të ndjekura nga Moldavia dhe Ukraina. Në mes nuk kemi filluar ende as me Bosnjë-Hercegovinën, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, dhe pastaj është rasti i Serbisë. Këtë vit po arrijmë më shumë rezultate për zgjerimin sesa në 25 vitet e fundit”, u shpreh Kos. Sipas saj, dritarja aktuale e mundësive do të mbetet e hapur edhe për një kohë, mirëpo e gjithë dinamika mbetet e kushtëzuar nga zhvillimet politike brenda shteteve anëtare dhe faktorët më të gjerë gjeopolitikë. ”Ekziston një orë gjeopolitike: Evropa nuk mund t’i lejojë vetes një vakum në fqinjësinë e saj për shkak të luftës së Rusisë, paqëndrueshmërisë në Ballkanin Perëndimor, konkurrencës për ndikim edhe me Kinën”, shtoi ajo. Komisionerja evropiane theksoi gjithashtu se, paralelisht me këtë, funksionon edhe parimi i bazuar tek merita dhe reformat e thella që kërkohen nga vendet aspirante. Sa i përket Malit të Zi, ajo u shpreh se shteti malazez ka mundësi reale t'i përmbushë të gjitha kriteret e kërkuara deri në fund të këtij viti ose në hyrje të vitit të ardhshëm. Në lidhje me Ukrainën, Kos hodhi poshtë mundësinë e anëtarësimit zyrtar më 1 janar 2027, datë kjo e përmendur më parë nga kreu i shtetit ukrainas Volodymyr Zelensky, duke ritheksuar se rruga drejt BE-së mbështetet vetëm te merita. ”Është e qartë se kjo datë nuk është e mundur”, tha ajo, duke shtuar se konflikti në Ukrainë ka transformuar gjeopolitikën kontinentale dhe e ka kthyer sërish zgjerimin në krye të axhendës së Bashkimit Evropian. ”Nuk ka privilegje dhe as ulje standardesh në procesin e anëtarësimit, por duhet të kemi parasysh se Ukraina po zhvillon një luftë për mbijetesë dhe kjo është arsyeja pse është gjithashtu detyra jonë ta ndihmojmë”, deklaroi ajo, duke shprehur shpresën se brenda vitit do të hapen sa më shumë grupe kapitujsh për Kievin. Marta Kos veçoi katër çështje thelbësore që kërkojnë vëmendjen e liderëve evropianë: ndikimin e zgjerimit te vendet anëtare aktuale, reformat e brendshme të vetë BE-së, mekanizmat mbrojtës për sundimin e ligjit dhe demokracinë pas anëtarësimit, si dhe konceptin e integrimit të përforcuar gradual. Ajo nënvizoi se modeli i integrimit gradual nuk duhet kurrsesi të shërbejë si një zëvendësues për anëtarësimin e plotë. ”Integrimi gradual mund të përdoret vetëm për vendet kandidate që po punojnë qartësisht për t’u bërë anëtare me të drejta të plota të BE-së, por që kanë nevojë për më shumë kohë. Nuk është zëvendësim i anëtarësimit”, përcaktoi ajo. Duke folur për Serbinë, komisionerja vlerësoi peshën e saj në stabilitetin rajonal, por dënoi ashpër praktika si glorifikimi i kriminelëve të luftës, mohimi i gjenocidit dhe revizionizmi historik, duke përmendur rastin e funeralit të Ratko Mladiçit. ”Serbia duhet të vendosë se sa serioze është për rrugën evropiane, jo vetëm me fjalë, por edhe me vepra”, theksoi ajo. Në fund, duke folur për kontributin e Shqipërisë dhe rajonit, Kos vlerësoi angazhimin e Italisë brenda grupit të Miqve të Ballkanit Perëndimor dhe mbështetjen e saj të vazhdueshme për procesin e zgjerimit. ”Italia, si anëtare themeluese e BE-së, luan një rol vendimtar, duke pasur marrëdhënie vërtet të rëndësishme në rajon”, përfundoi ajo.